Polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej prowadzi działania na rzecz zmniejszenia obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw oraz poprawy klimatu inwestycyjnego i konkurencyjności UE. BusinessEurope zdecydowanie popiera ten kierunek działań i podkreśla kluczową rolę ocen skutków regulacji (Impact Assessments – IA), które umożliwiają tworzenie prawa opartego na dowodach oraz ograniczenie nadmiernych kosztów prowadzenia działalności w Europie.
Oceny skutków są podstawowym narzędziem pomagającym zapobiegać tworzeniu nieegzekwowalnych przepisów oraz eliminować nieproporcjonalne obciążenia administracyjne i finansowe. Skuteczna analiza wpływu planowanych regulacji zwiększa przejrzystość procesu legislacyjnego i pozwala lepiej dostosować nowe przepisy do rzeczywistych potrzeb gospodarki.
BusinessEurope z zaniepokojeniem odnotowała treść najnowszego rocznego raportu Rady dotyczącego stosowania ocen skutków w 2024 roku. Raport pokazuje, że wykorzystanie IA w procesie legislacyjnym Rady jest nadal bardzo ograniczone. Dokument skupia się głównie na analizie IA przygotowywanych przez Komisję Europejską, zamiast na zobowiązaniach Rady w tym zakresie.
BusinessEurope przypomina, że na mocy Międzyinstytucjonalnego Porozumienia w sprawie Lepszego Stanowienia Prawa (IIA) Rada zobowiązała się do uwzględniania ocen skutków w swojej pracy legislacyjnej. Wspólnie z Parlamentem Europejskim Rada powinna odgrywać kluczową rolę w obronie zasad lepszego stanowienia prawa poprzez konsekwentne stosowanie ocen skutków na wszystkich etapach procesu decyzyjnego.
Zgodnie z porozumieniem trzy instytucje UE zobowiązały się do współpracy na rzecz uproszczenia przepisów i ograniczenia obciążeń regulacyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji celów polityki. Zadeklarowały częstsze stosowanie przekształceń istniejących aktów prawnych oraz kodyfikację przepisów zaraz po wprowadzeniu zmian. Podkreślono również znaczenie skutecznych narzędzi regulacyjnych, takich jak harmonizacja i zasada wzajemnego uznawania, w celu ograniczenia nadmiernej regulacji. Co roku Komisja Europejska przedstawia efekty działań uproszczeniowych w ramach programu REFIT, uwzględniając wnioski z corocznego badania obciążeń administracyjnych.
Obecna sytuacja, w której wykorzystanie IA w pracach Rady ulega pogorszeniu, jest nieakceptowalna, zwłaszcza w kontekście malejącej atrakcyjności inwestycyjnej Europy. Większość europejskich przedsiębiorstw wskazuje, że narastające obciążenia regulacyjne są istotną barierą dla inwestycji.
BusinessEurope apeluje do prezydencji oraz państw członkowskich o:
- wzmocnienie stosowania procedur ocen skutków w pracach przygotowawczych Rady;
- systematyczne uwzględnianie wpływu proponowanych przepisów oraz istotnych poprawek na konkurencyjność Unii Europejskiej;
- lepsze monitorowanie ocen skutków dla aktów delegowanych i wykonawczych, które mogą mieć istotny wpływ ekonomiczny, środowiskowy lub społeczny.
Mimo że w 2024 roku, ze względu na zakończenie cyklu legislacyjnego i zbliżające się wybory do Parlamentu Europejskiego, liczba nowych propozycji legislacyjnych była niższa, to okres ten powinien zostać wykorzystany na refleksję nad długoterminowymi trendami w zakresie ocen skutków oraz identyfikację obszarów wymagających poprawy w nadchodzącej kadencji.
Specjalne posiedzenie Rady Europejskiej w kwietniu 2024 roku potwierdziło znaczenie wysokiej jakości ocen skutków, odwołując się m.in. do raportu Enrico Letty, który podkreślił konieczność wdrażania solidnych analiz wpływu dla wszystkich inicjatyw legislacyjnych, w tym aktów delegowanych i wykonawczych. Konkluzje Rady ds. Konkurencyjności z maja 2024 roku wzywają do większej spójności i terminowości ocen skutków, uwzględniania ich skumulowanego wpływu oraz wprowadzenia dynamicznych analiz dla oceny skuteczności polityk.
Dalsze wzmacnianie podejścia opartego na dowodach oraz konsekwentne stosowanie ocen skutków na poziomie Rady UE będzie kluczowe dla przywrócenia konkurencyjności europejskiej gospodarki i poprawy klimatu inwestycyjnego w kolejnych latach.
Kinga Grafa, zastępczyni Dyrektor Generalnej Lewiatana ds. europejskich
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – kwiecień 2025