Zniesienie sankcji z tytułu nieprzekazywania danych do rejestrów medycznych, jak również zakazu reklamowania usług medycznych oraz deregulacja rynku aptecznego – to najważniejsze postulaty deregulacyjne dotyczące zdrowia, które znalazły się na Czarnej Liście Barier przygotowanej przez Konfederację Lewiatan.
Czarna Lista Barier obejmuje prawie 300 propozycji deregulacyjnych dla przedsiębiorców dotyczących m.in. prawa podatkowego, zatrudnienia, energetyki, ochrony środowiska, rynku finansowego, cyfryzacji i mediów. Wśród nich są 32 postulaty związane z ochroną zdrowia i branżą spożywczą.
Bez sankcji za nieprzekazywanie danych do rejestrów medycznych
Konfederacja Lewiatan postuluje zniesienie sankcji z tytułu nieprzekazywania danych do rejestrów medycznych. Rejestry utworzone na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia wywołują wiele kontrowersji i sporów kompetencyjnych dotyczących racjonalności i wykonalności definiowanych w nich obowiązków.
– Skutkuje to dość powszechnym obecnie ignorowaniem obowiązków wynikających z tych przepisów. Jednym z najbardziej jaskrawych przykładów jest powszechne i merytorycznie uzasadnione ignorowanie „teoretycznego obowiązku” zgłaszania do Krajowego Rejestru Nowotworów każdego przypadku podejrzenia nowotworu, co wiązałoby się z generowaniem rocznie setek tysięcy a może i milionów zgłoszeń nic nie wnoszących do systemu opieki zdrowotnej. Wynikające z tych przepisów wymagania to dodatkowe, bezzasadne obowiązki administracyjne i biurokratyczne nałożone na personel medyczny. Powiązanie tych wątpliwych merytorycznie obowiązków z potencjalnie katastrofalnymi dla podmiotów leczniczych sankcjami finansowymi w postaci blokady przekazywania środków finansowych z NFZ jest bardzo niebezpiecznym narzędziem w rękach urzędników – mówi Kacper Olejniczak, dyrektor departamentu ochrony zdrowia i sektora life sciences Konfederacji Lewiatan.
Zniesienie zakazu reklamowania usług medycznych
Umożliwienie podmiotom leczniczym i lekarzom prowadzenia rzetelnej reklamy oferowanych usług medycznych pozwoli na dostarczanie pacjentom informacji niezbędnych do prawidłowego podejmowania decyzji o tym, gdzie i przez kogo będą diagnozowani i leczeni. Aktualne zakazy są niejasne i nie są stosowane w spójny sposób. Co więcej Kodeks etyki lekarskiej obowiązujący od 1 stycznia 2025 nie zawiera już zapisów zakazujących reklamy. W ślad za tą zmianą, której uzasadnienie widzi nawet środowisko lekarskie, trzeba zmienić pozostałe przepisy.
Deregulacja rynku aptecznego
Ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw, wprowadziła fundamentalne zmiany w strukturze własnościowej i organizacyjnej rynku aptecznego. Uchwalono absolutny zakaz przejmowania kontroli nad podmiotami prowadzącymi apteki przez podmioty niebędące farmaceutami lub spółkami farmaceutów, które dotychczas prowadzą mniej niż 4 apteki (wliczając w to apteki prowadzone przez podmioty kontrolowane, wspólników itd.). Taki zakaz całkowicie zmienił warunki funkcjonowania rynku aptecznego w Polsce, a w konsekwencji warunki detalicznej dystrybucji leków.
– Nie ulega wątpliwości, że omawiane przepisy są niekonstytucyjne. Ich skutki dotknęły jednego z najbardziej kluczowych dla zdrowia publicznego i praw pacjentów sektora gospodarki. Mają one daleko idący negatywny wpływ na strukturę własnościową oraz organizację tego rynku, liczbę działających aptek i efektywność zaopatrzenia pacjentów w leki. Naruszyły konstytucyjnie gwarantowane prawa takie jak prawo własności, swoboda działalności gospodarczej oraz ochrona praw słusznie nabytych – dodaje Kacper Olejniczak.
Zakaz praktycznie uniemożliwia zbywanie podmiotów aptecznych poprzez drastyczne ograniczenie potencjalnych nabywców. Prowadzić to musi do sztucznego obniżenia wartości przedsiębiorstw aptecznych, które to obniżenie nie zostało w żaden sposób zrekompensowane. Przepisy są też napisane w sposób dający bardzo szeroką i uznaniową władzę stosującym je urzędom – Inspekcji Farmaceutycznej. Zakazują „przejęcia kontroli”, które w praktyce administracyjnej oraz sądowej rozumiane jest tak szeroko, że obejmuje nie tylko nabywanie praw czy udziałów w spółkach, ale nawet zawieranie umów o określonych klauzulach (w szczególności dotyczy to umów związanych ze współpracą w ramach sieci franczyzowych). Zakaz ten nie tylko ogranicza swobodę działalności gospodarczej, ale też jest tak niejasny, że przedsiębiorcy nie są w stanie przewidzieć, jakie działania mogą narazić ich na kary (cofnięcia zezwolenia i kary do 5 000 000 zł). Taki stan rzeczy utrudni rozwój branży aptecznej, a także zwiększy trend do zamykania kolejnych aptek.
Czarną Listę Barier znajdziesz tutaj
Konfederacja Lewiatan