Dyskusja o lepszym stanowieniu prawa w Unii Europejskiej wchodzi w nową fazę. Wraz z zapowiedzią komunikatu Komisji Europejskiej w 2026 r., głos zabrało BusinessEurope, przedstawiając kompleksowe stanowisko w ramach konsultacji publicznych. Dokument stanowi ważny sygnał ze strony europejskiego biznesu – nie tylko poparcia dla dotychczasowych działań Komisji, ale także wyraźnego wskazania obszarów wymagających pilnej poprawy.
Lepsze prawo – ale od początku
BusinessEurope nie kwestionuje kierunku działań Komisji. Wręcz przeciwnie – docenia wysiłki na rzecz ograniczania obciążeń regulacyjnych, w tym inicjatywy typu omnibus. Problem polega jednak na tym, że działania te mają charakter naprawczy. Z perspektywy przedsiębiorstw kluczowe jest przesunięcie ciężaru na etap projektowania regulacji. Koncepcja „simplification by design” powinna stać się standardem, a nie wyjątkiem. Oznacza to tworzenie przepisów, które są jasne, spójne i możliwe do wdrożenia w praktyce – bez konieczności późniejszych korekt.
Konsultacje publiczne – ilość kontra jakość
Jednym z najbardziej krytycznych elementów stanowiska BusinessEurope jest ocena konsultacji publicznych. Choć formalnie ich liczba i zakres rosną, coraz częściej pojawiają się wątpliwości co do ich jakości. Z punktu widzenia biznesu problemem nie jest brak możliwości wypowiedzi, lecz brak realnego wpływu. Zbyt krótkie terminy, nieprzejrzyste procesy, nakładające się konsultacje czy pytania ograniczające zakres odpowiedzi powodują, że mechanizm ten traci swoją funkcję. To prowadzi do zjawiska, które coraz częściej określane jest jako „konsultacje pozorne” – spełniające wymogi formalne, ale nieprzekładające się na jakość legislacji. Jeśli Komisja chce budować polityki oparte na dowodach, konieczne jest przywrócenie zaufania do tego procesu.
BusinessEurope wzywa Komisję do zapewnienia:
- realnego i przejrzystego udziału interesariuszy,
- jasnych metodologii,
- odpowiednich terminów konsultacji.
Oceny skutków pod presją jakości
Drugim kluczowym obszarem jest jakość ocen skutków regulacji. BusinessEurope jasno wskazuje, że bez solidnych analiz trudno mówić o racjonalnym prawodawstwie. Szczególne znaczenie ma tu test konkurencyjności, który – choć formalnie obecny – w praktyce często nie dostarcza wystarczająco pogłębionych wniosków. Podobnie wygląda analiza wpływu regulacji na innowacyjność. Z perspektywy przedsiębiorstw oznacza to ryzyko wprowadzania przepisów, które – choć ambitne politycznie – nie uwzględniają realiów gospodarczych. Wzmocnienie jakości ocen skutków, w tym poprzez większe zaangażowanie interesariuszy, powinno być jednym z priorytetów Komisji. Ważnym postulatem jest również wprowadzenie szybkich ścieżek legislacyjnych dla działań naprawczych (burden reduction), aby uniknąć długotrwałej niepewności regulacyjnej.
BusinessEurope wzywa Komisję do:
- zapewnienia, że każdej inicjatywie legislacyjnej towarzyszy rzetelna ocena skutków,
- uwzględniania wpływu na konkurencyjność i MŚP,
- aktualizowania ocen w przypadku istotnych zmian.
Delegowanie uprawnień – elastyczność kosztem przejrzystości
Coraz większa rola aktów delegowanych i wykonawczych to kolejny trend, który budzi obawy. Choć pozwalają one na szybsze reagowanie i większą elastyczność, jednocześnie ograniczają przejrzystość procesu oraz możliwości wpływu interesariuszy. BusinessEurope zwraca uwagę, że granica między elementami technicznymi a decyzjami o charakterze politycznym zaczyna się zacierać. To z kolei rodzi pytania o równowagę instytucjonalną i zakres kontroli demokratycznej. W tym kontekście kluczowe jest doprecyzowanie zasad delegowania oraz wzmocnienie mechanizmów nadzoru.
Dlatego europejski biznes apeluje do Komisji o:
- zwiększenie przejrzystości,
- wcześniejsze angażowanie interesariuszy,
- przeprowadzanie ocen skutków dla istotnych aktów delegowanych.
Delegowanie powinno:
- dotyczyć wyłącznie elementów nieistotnych,
- być jasno określone,
- mieć ograniczony zakres i czas trwania.
Wdrażanie prawa – słabe ogniwo systemu
Ostatecznym sprawdzianem jakości regulacji pozostaje ich wdrożenie w państwach członkowskich. To właśnie na tym etapie najczęściej ujawniają się problemy, które nie zostały wychwycone wcześniej. Niespójna implementacja, dodatkowe wymogi krajowe czy brak odpowiednich okresów przejściowych prowadzą do fragmentacji jednolitego rynku i wzrostu kosztów dla firm. BusinessEurope podkreśla, że bez skutecznego egzekwowania prawa oraz lepszej koordynacji na poziomie UE i państw członkowskich, nawet najlepiej zaprojektowane regulacje nie osiągną swoich celów. Dodatkowo wskazuje się na problem braku odpowiednich okresów przejściowych, co zmusza przedsiębiorstwa do natychmiastowego dostosowania się do nowych regulacji.
W ocenie BusinessEurope Komisja powinna:
- zwiększyć działania egzekwujące,
- zapobiegać nieprawidłowemu stosowaniu prawa UE,
- wspierać przejrzystą transpozycję przepisów.
Zaleca się:
- dialog z interesariuszami,
- organizowanie warsztatów wdrożeniowych,
- tworzenie krajowych rad wdrożeniowych.
Wnioski
Stanowisko BusinessEurope wpisuje się w szerszą debatę o przyszłości europejskiej polityki regulacyjnej. Z jednej strony mamy ambicję tworzenia nowoczesnych, ambitnych regulacji – z drugiej rosnącą potrzebę ich uproszczenia i urealnienia. Kluczowe przesłanie jest jasne: lepsze stanowienie prawa nie może być jedynie hasłem politycznym. Wymaga ono konsekwencji na każdym etapie – od projektowania regulacji, przez konsultacje i oceny skutków, aż po ich wdrażanie. Dla europejskiego biznesu – i konkurencyjności całej gospodarki UE – to nie kwestia proceduralna, lecz strategiczna. Jeżeli komunikat Komisji w 2026 r. ma być czymś więcej niż kolejną deklaracją, powinien odpowiedzieć właśnie na te wyzwania.
Pełne stanowisko BusinessEurope dostępne jest tutaj.
Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – kwiecień 2026
