Od uproszczeń do nowej architektury regulacyjnej – aktualna mapa omnibusów

Stan prac nad agendą uproszczeniową na maj 2026 pokazuje wyraźną asymetrię: część pakietów została już przyjęta, część jest na końcówce trilogów, a część pozostaje na etapie propozycji lub oczekiwania na akty delegowane i wykonawcze. Oznacza to, że dla przedsiębiorstw kluczowe nie jest już wyłącznie co zostało uproszczone, ale przede wszystkim kiedy faktycznie zacznie obowiązywać nowy reżim regulacyjny.

OMNIBUSY UE – AKTUALNA MAPA REGULACYJNA

Omnibus I – Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju (ESG: CSRD / CSDDD / Taksonomia / CBAM)

Najbardziej systemowy pakiet dotyczący raportowania ESG. Jego celem jest uproszczenie obowiązków sprawozdawczych, ograniczenie liczby wymaganych danych w standardach ESRS oraz zmniejszenie liczby podmiotów objętych CSRD (ok. 80%). Pakiet obejmuje także przesunięcie terminów wdrożeniowych oraz złagodzenie obowiązków w łańcuchu dostaw.

Najważniejsze zmiany:

• redukcja liczby danych w ESRS
• ograniczenie zakresu CSRD
• wydłużenie terminów CSDDD
• wyłączenia z mechanizmu CBAM
• „stop the clock” dla ESG

Omnibus II – InvestEU

Pakiet upraszczający zarządzanie funduszami UE, ograniczający obowiązki sprawozdawcze instytucji finansowych oraz partnerów wdrażających, a także zmniejszający liczbę wskaźników raportowych dla małych projektów.

Najważniejsze zmiany:

• uproszczenie raportowania projektów
• przejście z raportowania półrocznego na roczne
• uproszczenia dla projektów poniżej 300 tys. euro

Omnibus III – Wspólna Polityka Rolna (CAP)

Pakiet upraszczający zasady Wspólnej Polityki Rolnej, zmniejszający obciążenia administracyjne dla rolników oraz zwiększający elastyczność spełniania wymogów środowiskowych.

Najważniejsze zmiany:

• większa elastyczność w użytkowaniu gruntów
• zwiększenie dopuszczalnego udziału użytków zielonych
• ograniczenie kontroli gospodarstw do jednej rocznie

Omnibus IV – Digitalizacja, specyfikacje wspólne i średnie spółki (SMC)

Pakiet obejmujący szeroką zmianę 20 aktów prawnych rynku wewnętrznego, w tym cyfryzację procesów zgodności produktów oraz wprowadzenie uproszczeń dla średnich spółek (SMC).

Najważniejsze zmiany:

• wprowadzenie „specyfikacji wspólnych” jako alternatywy dla norm zharmonizowanych
• uproszczenia raportowania (w tym w RODO dla SMC)
• zmiany w regulacjach sektorowych (m.in. baterie, F-gazy, MiFID II, prospekt emisyjny)

Omnibus V – Gotowość obronna

Pakiet zwiększający gotowość obronną UE poprzez uproszczenie procedur środowiskowych, inwestycyjnych i administracyjnych dla sektora obronnego.

Najważniejsze zmiany:

• szybsze procedury wydawania pozwoleń
• uproszczenia środowiskowe dla infrastruktury obronnej
• łatwiejszy dostęp do Europejskiego Funduszu Obronnego i InvestEU

Omnibus VI – Chemikalia

Pakiet upraszczający przepisy chemiczne (klasyfikacja, kosmetyki, nawozy), obejmujący przesunięcia terminów i redukcję obowiązków administracyjnych.

Najważniejsze zmiany:

• „zamrożenie czasu” dla części obowiązków
• uproszczenia systemu klasyfikacji i oznakowania (CLP)
• zmiany w regulacjach dotyczących kosmetyków i nawozów

Omnibus VII – Pakiet cyfrowy (AI + dane + cyberbezpieczeństwo)

Pakiet obejmujący reformę przepisów o sztucznej inteligencji, danych i cyberbezpieczeństwie oraz strategię jednolitego rynku danych.

Najważniejsze zmiany:

• uproszczenie wdrażania AI Act
• strategia jednolitego rynku danych
• portfele biznesowe UE
• standardowe umowy dla chmury obliczeniowej

Omnibus VIII – Prawo środowiskowe

Pakiet obejmujący sześć aktów prawa środowiskowego, w tym ocenę oddziaływania na środowisko, emisje przemysłowe, odpady oraz dane przestrzenne.

Najważniejsze zmiany:

• przyspieszenie ocen środowiskowych
• uproszczenie systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta
• zmiany w dyrektywie o emisjach przemysłowych
• cyfryzacja danych środowiskowych

Omnibus IX – Motoryzacja

Pakiet upraszczający przepisy dotyczące pojazdów, w tym normy emisji Euro 7 oraz nowe kategorie pojazdów elektrycznych.

Najważniejsze zmiany:

• uproszczenie norm Euro 7
• ograniczenie testów w niskich temperaturach
• nowa kategoria małych samochodów elektrycznych (do 4,2 m)
• zmiany w tachografach i ogranicznikach prędkości

Omnibus X – Bezpieczeństwo żywności i pasz

Pakiet upraszczający prawo żywnościowe i paszowe, szczególnie w zakresie biopreparatów i kontroli.

Najważniejsze zmiany:

• szybszy dostęp do produktów biologicznej ochrony roślin
• uproszczenie przepisów dotyczących pestycydów i biocydów
• uproszczenie kontroli urzędowych

NADCHODZĄCE OMNIBUSY

Najważniejsze wnioski:

1. Zmiana systemowa – szczególnie widoczna w CSRD, CSDDD i taksonomii.
2. Pojawienie się nowych kategorii regulacyjnych – Small Mid-Caps jako nowy poziom między MŚP a dużymi przedsiębiorstwami.
3. Rosnąca rola aktów delegowanych i wykonawczych – część przepisów będzie kształtowana tą drogą.
4. Trudność w balansowaniu między uproszczeniem a celami politycznymi UE – szczególnie w środowisku i cyfryzacji.
5. Przesunięcie ciężaru regulacyjnego w czasie – „stop-the-clock” staje się narzędziem systemowym.

Podsumowując, unijny pakiet omnibusów oznacza przesunięcie akcentu z ilości obowiązków na ich strukturę i sposób wdrożenia. UE upraszcza system, ale nie redukuje jego skali – raczej go rekonfiguruje. Widoczna jest sektorowa fragmentacja uproszczeń. Każdy obszar (ESG, środowisko, cyfryzacja, obronność czy chemikalia) jest upraszczany oddzielnie, co zwiększa ryzyko niespójności między reżimami regulacyjnymi. Kluczowym trendem staje się przenoszenie ciężaru regulacyjnego z raportowania na zarządzanie i interpretację danych. Firmy będą raportować mniej, ale jednocześnie więcej zależy od jakości systemów compliance i decyzji wewnętrznych. Coraz częściej jednak korzysta się z mechanizmów przejściowych („stop-the-clock”), co pokazuje odejście od sztywnego harmonogramu wdrożeń na rzecz zarządzania tempem transformacji.

Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan

Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – maj 2026