Stanowisko sześciu europejskich organizacji ws. nadchodzącej Strategii Jednolitego Rynku

Wspólne stanowisko sześciu europejskich organizacji zrzeszających biznes to apel o szybkie i zdecydowane działania w celu wzmocnienia konkurencyjności Europy oraz poprawy funkcjonowania jednolitego rynku UE. Europejski biznes zwraca uwagę na konieczność usunięcia barier, które nadal utrudniają działalność firm w UE, szczególnie w obszarach takich jak towary, usługi czy dostęp do rynku produktów. Od ponad 20 lat wzrost gospodarczy UE pozostaje w tyle za USA, a różnica w PKB wzrosła z 15% w 2002 roku do 30% w 2023 roku. UE i państwa członkowskie powinny intensyfikować swoje wysiłki i przeznaczać odpowiednie zasoby na priorytetowe traktowanie, egzekwowanie i wzmocnienie jednolitego rynku, ponieważ w obszarze usług aż 60% barier sprzed dwóch dekad wciąż stanowi przeszkodę dla działalności firm.

Prawdziwa konkurencja istnieje tylko wtedy, gdy firmy w UE mogą swobodnie osiedlać się w dowolnym państwie członkowskim i działać transgranicznie. Dlatego prace nad nową strategią jednolitego rynku stanowią wyjątkową okazję, aby bezpośrednio stawić czoła tym wyzwaniom i pokazać, że instytucje UE są zaangażowane w ożywianie konkurencyjności i jednoczenie państw członkowskich w tym przedsięwzięciu. Europejski biznes wzywa więc do przyjęcia kompleksowej strategii pod względem zakresu i realizacji.

Nowa strategia powinna:

• Zaawansować realizację działań nakreślając konkretne terminy i kamienie milowe w celu ukończenia jednolitego rynku w kluczowych obszarach dla społeczeństwa i gospodarki Europy, takich jak towary, usługi, dane i cyfryzacja, dostęp do rynku produktów, kapitał i energia. Strategia musi być prawdziwie horyzontalna i obejmować skoordynowane działania wszystkich odpowiednich służb Komisji Europejskiej. Rozwiązanie problemu fragmentacji przepisów jest kluczowe w czasach, gdy europejska baza przemysłowa zmaga się z trudnościami, a inwestycje i ambicje dotyczące rozwoju przenoszą się na inne kontynenty. Obecnie tylko 8% MŚP handluje poza granicami UE, a brak harmonizacji kosztuje Europę 200 miliardów euro rocznie. Bariery w swobodnym przepływie pracowników pogłębiają również niedobory w zakresie siły roboczej i umiejętności.
• Przyczynić się do redukcji obciążeń regulacyjnych dla firm w UE i przedstawić ambitny plan redukcji obciążeń z jasno określonymi i mierzalnymi celami. Pierwszym krokiem jest zobowiązanie się przez Komisję do zmniejszenia wymagań sprawozdawczych o co najmniej 25%, a dla MŚP o 35%. Teraz biznes wzywa Komisję do realizacji tej ambicji we wszystkich obszarach obciążeń regulacyjnych. Ustawodawcy muszą skupić się na eliminowaniu zbędnych lub niespójnych przepisów dotyczących takich kwestii jak zrównoważony rozwój i gospodarka o obiegu zamkniętym, cyfryzacja i dane, zgodność produktów oraz prawo ochrony konsumentów. Badania pokazują, że administracyjne przeszkody są największą przeszkodą w handlu transgranicznym w UE. Rozwiązanie tych problemów wymaga cyfryzacji, jednolitego raportowania i pragmatycznego podejścia, które uwzględnia praktyczne skutki przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw w całym łańcuchu wartości.
• Chronić integralność jednolitego rynku poprzez lepsze wdrażanie przepisów. Komisja musi zwiększyć liczbę działań dotyczących naruszeń przepisów jednolitego rynku przez państwa członkowskie i ponownie uznać swoją rolę strażnika traktatów. Wykorzystanie procedur naruszeniowych spadło o 80% w latach 2020-2023 w porównaniu do wcześniejszych kadencji. Procedura naruszeniowa powinna być szybsza, stać się bardziej automatyczna i przejrzysta. Wczesny i bliski dialog w zakresie wdrażania pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi, a także terminowe konsultacje z zainteresowanymi stronami, są kluczowe, aby zminimalizować gold-plating i zapewnić płynne wdrażanie, na przykład poprzez bardziej szczegółowe wytyczne ze strony Komisji Europejskiej.
• Radykalnie przeprojektować proces stanowienia polityki UE, aby wzmocnić jednolity rynek. UE musi przeorganizować proces stanowienia prawa, aby zapewnić, że oceny skutków będą przeprowadzane na wszystkich etapach podejmowania decyzji i prawidłowo uwzględniać wpływ nowych przepisów na konkurencyjność i jednolity rynek, w oparciu o odpowiednią analizę kosztów i korzyści. Wymaga to przyznania większych uprawnień Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej, zapewnienia odpowiedniego zaangażowania interesariuszy na etapach przygotowawczych stanowienia prawa oraz wprowadzenia – w stosownych przypadkach – podejścia „sandboxing” do testowania regulacji przed ich pełnym wdrożeniem.
• Znacząco przekierować zasoby służące egzekwowaniu prawa. Istnieje pilna potrzeba rozwiązania problemu nieprzestrzegania zasad jednolitego rynku i zapewnienia równych warunków. Komisja i państwa członkowskie powinny zwiększyć współpracę w zakresie egzekwowania przepisów na poziomie unijnym i krajowym oraz wykorzystać partnerstwa publiczno-prywatne w zakresie nadzoru rynku w ramach przewidzianych przez prawo UE. Obejmuje to wsparcie firm w zakresie przestrzegania prawa w świetle rosnącego obciążenia i złożoności przepisów UE.

Stanowisko w j. angielskim dostępne jest tutaj.

Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan

Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – luty 2025