Najnowsza edycja Wiosennej Prognozy Gospodarczej (Spring Economic Outlook) opublikowana przez BusinessEurope przynosi mieszane sygnały: z jednej strony umiarkowany optymizm związany z odbudowującym się popytem wewnętrznym, z drugiej – rosnącą presję zewnętrzną, szczególnie ze strony polityki handlowej USA i niepewności geopolitycznej.
Wzrost poniżej oczekiwań
Wzrost gospodarczy w UE pozostaje wyraźnie poniżej oczekiwań – według przewidywań BusinessEurope PKB w 2025 r. wzrośnie jedynie o 1%, a w 2026 r. o 1,4%. Choć państwa takie jak Polska i Malta wyróżniają się pozytywnie, z prognozowanym wzrostem na poziomie 3,9%, kraje będące dotąd lokomotywami unijnej gospodarki, jak Niemcy i Austria, notują regres. Inwestycje wciąż odbijają się po kryzysie, jednak tempo odbudowy pozostaje niewystarczające. Wzrost nakładów brutto na środki trwałe wyniesie według prognoz jedynie 1,4% w 2025 r., co wskazuje na ostrożność przedsiębiorstw w obliczu rosnącej niepewności.
Presja inflacyjna
Choć inflacja powoli stabilizuje się wokół celu EBC, firmy wciąż odczuwają skutki wzrostu cen usług oraz niepewności związanej z polityką handlową USA. Nowy „system wzajemnych ceł” zwiększył średnią stawkę taryfową na towary z UE do 10%, a niektóre branże – jak motoryzacja, maszyny i chemia – obciążone zostały dodatkowymi cłami do 50%. Sytuację pogarsza brak przewidywalności – zapowiedzi kolejnych ceł destabilizują środowisko inwestycyjne, zmuszając przedsiębiorstwa do działań osłonowych i skracania horyzontów planowania. Skutki tego chaosu najbardziej odczuwają kraje silnie zależne od eksportu do USA: Niemcy, Holandia, Irlandia czy Włochy.
Sektor obronny – nowy filar strategiczny
Globalne wydatki na obronę osiągnęły 2,5 biliona euro w 2024 r. UE odpowiadała za 17% tej kwoty, co oznacza wzrost o 17% w porównaniu z 2023 r. Jednak zależność UE od dostawców spoza UE w zakresie zamówień publicznych wyniosła aż 78% (2022-2023). Unijny sektor wciąż cierpi na rozdrobnienie, niski poziom inwestycji w B+R (4,5% vs. 16% w USA) oraz brak planowania w zamówieniach publicznych. Komisja Europejska uruchomiła inicjatywę “ReArm Europe/Readiness 2030” z potencjałem 150 mld euro w tanich pożyczkach dla państw członkowskich, ale skorzystanie z niej zależy od woli politycznej i przestrzeni fiskalnej.
Recepta: reformy strukturalne i odblokowanie potencjału jednolitego rynku
BusinessEurope podkreśla, że aby zwiększyć tempo wzrostu gospodarczego, przeciwdziałać stagnacji i wzmocnić odporność gospodarczą, UE powinna podjąć szereg działań:
- Zintensyfikować procesy deregulacyjne – ograniczając zbędne przepisy i biurokrację, w oparciu o rzetelne analizy. Należy usuwać przeszkody na jednolitym rynku, by zwiększyć handel wewnątrz UE. Potrzebne są również większe inwestycje w edukację i kształcenie zawodowe, aby przeciwdziałać niedoborom kadrowym.
- Budować unię inwestycyjną i oszczędnościową, z lepiej rozwiniętymi rynkami kapitałowymi i lepszym dostępem do finansowania dla przedsiębiorstw – konieczne jest zwiększenie nakładów publicznych na badania i rozwój oraz stworzenie warunków sprzyjających inwestycjom prywatnym. Wobec niepewności w światowym handlu należy różnicować kierunki eksportu i importu oraz zawierać nowe umowy handlowe.
- Obniżać koszty energii i wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne, poprzez inwestycje w infrastrukturę i rozbudowę własnych źródeł energii – różnicowanie dostaw surowców energetycznych również zwiększy odporność systemu.
- Rozwijać europejski sektor obronny i systemy bezpieczeństwa – według BusinessEurope strategia w tym zakresie powinna opierać się na efektywnej współpracy sektora publicznego z prywatnym, aby chronić infrastrukturę krytyczną i zapewnić ciągłość działania kluczowych gałęzi gospodarki w sytuacjach kryzysowych. Niezbędne jest też zmniejszenie rozdrobnienia rynku obronnego, co pozwoli zwiększyć możliwości produkcyjne europejskiego przemysłu zbrojeniowego.
BusinessEurope wskazuje także na potrzebne działania polityczne, w tym konieczność stworzenia wspólnej strategii w zakresie obronności i przygotowania na kryzysy – takiej, która będzie zgodna z podziałem kompetencji zapisanym w traktatach unijnych. Rozwój europejskich zdolności w zakresie bezpieczeństwa i obrony jest nie tylko ważny dla samego bezpieczeństwa, ale również dla zwiększenia konkurencyjności gospodarki UE, przygotowania społeczeństw na kryzysy i ogólnej odporności Unii. Strategia ta powinna wspierać skuteczną współpracę między sektorem publicznym i prywatnym – zwłaszcza po to, by w razie kryzysu kluczowa infrastruktura, przemysł i usługi mogły dalej działać. Równie ważne jest przeciwdziałanie rozdrobnieniu rynku wewnętrznego UE, co umożliwi zwiększenie zdolności produkcyjnych.
BusinessEurope Economic Outlook Spring 2025 (plik PDF, j. angielski)
Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – czerwiec 2025