Branży płytek ceramicznych grozi fala bankructw i wzrost bezrobocia, jeśli nie nastąpi obniżenie cen energii elektrycznej i gazu. Do tego przyczynia się również brak ochrony rynku wewnętrznego przed nieuczciwą konkurencją, głównie z Indii, co wzmaga silną presję cenową – ostrzega Polska Unia Ceramiczna, członek Konfederacji Lewiatan.
Polska Unia Ceramiczna apeluje zarówno do władz krajowych, jak i instytucji Unii Europejskiej o pilne działania na rzecz ochrony europejskiego rynku przed nieuczciwym importem, uruchomienia systemu rekompensat dla branż energochłonnych oraz stworzenia warunków umożliwiających dalsze funkcjonowanie i rozwój przemysłu ceramicznego w Polsce i Europie.
Jednym z sygnałów nasilającej się presji na europejski przemysł ceramiczny są prowadzone przez producentów działania restrukturyzacyjne. Cersanit poinformował o procesie zwolnień grupowych obejmującym przede wszystkim obszar produkcji ceramiki sanitarnej w Krasnymstawie oraz wybrane funkcje wspierające. Wcześniej redukcje zatrudnienia lub ograniczenia mocy produkcyjnych prowadziły również Ceramika Paradyż i Cerrad. Choć bezpośrednie uwarunkowania poszczególnych producentów są różne, wspólnym mianownikiem pozostają wysoka presja kosztowa, słabszy popyt oraz rosnąca konkurencja importowa.
– Obecnie prowadzenie działalności gospodarczej stanowi jednak wyjątkowe wyzwanie, a dalsze funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw stoi pod znakiem zapytania. Ograniczanie produkcji i redukcja zatrudnienia nie gwarantują utrzymania działalności w warunkach bardzo wysokich i trudnych do przewidzenia kosztów energii oraz gazu, których ceny pozostają podatne na globalne napięcia geopolityczne. Dodatkowym obciążeniem są rosnące koszty uprawnień do emisji CO₂ w Unii Europejskiej, które istotnie obniżają konkurencyjność europejskiego przemysłu. Problem pogłębia niewystarczająca ochrona rynku wewnętrznego UE przed nieuczciwą konkurencją ze strony importu płytek ceramicznych, przede wszystkim z Indii – mówi dr Ferdynand Gacki, prezes zarządu Polskiej Unii Ceramicznej.
Koszty wytworzenia płytek ceramicznych w 2025 roku były o ponad 40% wyższe niż w roku 2021. Wynikało to przede wszystkim z wysokich cen gazu i energii, które nadal znacząco przewyższają poziomy sprzed kryzysu energetycznego. Wzrosły również koszty surowców, transportu, opakowań oraz wynagrodzeń. Jednocześnie słaba koniunktura w budownictwie ogranicza możliwość przenoszenia wzrostu kosztów na odbiorców końcowych.
Obecnie największym zagranicznym dostawcą płytek ceramicznych do Polski są Indie, których udział w rynku dynamicznie rośnie od 2014 roku. W 2025 roku produkty indyjskie stanowiły już ponad 21% sprzedaży na rynku krajowym. Średnia cena importowanych płytek wynosiła około 5,5 EUR za m², podczas gdy średnia cena produktów krajowych kształtowała się na poziomie około 8,1 EUR za m². Należy podkreślić, że wyższe ceny polskich producentów nie wynikają
z ponadprzeciętnych marż, lecz przede wszystkim z wyższych kosztów prowadzenia działalności w Unii Europejskiej, obejmujących koszty energii, systemu ETS, pracy, wymogów środowiskowych oraz standardów jakościowych. Przewaga cenowa produktów importowanych wynika m.in. z niższych kosztów energii, braku obciążeń związanych z systemem ETS oraz niższych kosztów pracy.
Branża stoi również przed wyzwaniami związanymi z dekarbonizacją. W procesie wysokotemperaturowego wypalania ceramiki obecnie brak jest realnych i ekonomicznie uzasadnionych alternatyw dla gazu ziemnego. Jednocześnie technologie wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla pozostają bardzo kosztowne. Przy ograniczonych marżach i rosnących kosztach emisji może to doprowadzić do stopniowej likwidacji europejskiego przemysłu ceramicznego.
W konsekwencji działalność wielu przedsiębiorstw staje się nierentowna. Bez rozwiązań systemowych obniżających koszty energii elektrycznej i gazu oraz bez skuteczniejszej ochrony rynku wewnętrznego przed nieuczciwą konkurencją importową utrzymanie działalności będzie coraz trudniejsze, co może prowadzić do kolejnych bankructw i wzrostu bezrobocia w regionach ciągle obarczonych wysoką jego stopą.
Wprowadzone przez Komisję Europejską 9 lutego 2023 r. cła antydumpingowe na płytki ceramiczne pochodzące z Indii, wynoszące od 6,7% do 8,7% w zależności od producenta, nie zahamowały wzrostu importu. Producenci z Unii Europejskiej zobowiązani są do spełniania licznych wymagań dotyczących jakości, warunków pracy, wynagrodzeń oraz ochrony środowiska, które często nie obowiązują producentów z wielu krajów azjatyckich. Dodatkowo Indie korzystają z preferencyjnych warunków zakupu rosyjskich surowców energetycznych. Powoduje to znaczącą przewagę konkurencyjną producentów spoza UE, której obecny poziom ceł nie kompensuje.
Dlatego Europejska Federacja Producentów Płytek Ceramicznych (CET), której członkiem jest Polska Unia Ceramiczna, ponownie wystąpiła do Komisji Europejskiej z wnioskiem o rewizję obowiązujących ceł antydumpingowych i podniesienie ich do poziomu skutecznie przeciwdziałającego nierównym warunkom konkurencji.
Polska Unia Ceramiczna od wielu lat podejmuje również działania na rzecz objęcia sektora ceramicznego systemem rekompensat kosztów pośrednich emisji CO₂. Komisja Europejska pozytywnie odniosła się do postulatu rozszerzenia systemu rekompensat o branżę ceramiczną. Wiosną bieżącego roku rozpoczęto prace legislacyjne przy udziale przedstawicieli branż energochłonnych, jednak zostały one zawieszone na czas nieokreślony.
Do tej pory rząd RP nie podjął decyzji o uruchomieniu wsparcia dla polskiego przemysłu ceramicznego w formie rekompensat lub innych mechanizmów pomocowych. Tymczasem wdrożenie takich instrumentów mogłoby częściowo zrekompensować wzrost kosztów produkcji i poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw.
***
Polska Unia Ceramiczna zrzesza w swoich szeregach największych producentów płytek ceramicznych tj.: CERAMIKĘ PARADYŻ, GRUPĘ CERRAD, GRUPĘ CERSANIT, GRUPĘ KOŃSKIE, MARAZZI POLAND oraz GRUPĘ TUBĄDZIN. W zakładach zatrudnionych jest obecnie ok. 5 tysięcy osób, a wraz z siecią kooperujących partnerów ponad 60 tysięcy. Polski sektor, który przy swoich mocach produkcyjnych (ok. 130 mln m2 płytek w roku), jest trzecim wytwórcą tych wyrobów w Unii Europejskiej, po Hiszpanii i Włoszech. W Europie Polska Unia Ceramiczna jest zrzeszona w Europejskiej Federacji Producentów Płytek Ceramicznych (CET) oraz w Europejskim Stowarzyszeniu Przemysłu Ceramicznego (Cerame-Unie), z siedzibą w Brukseli. Natomiast w Polsce jest członkiem Konfederacji Lewiatan. Zakłady ceramiczne są zlokalizowane w czterech województwach: łódzkim, świętokrzyskim, dolnośląskim i lubelskim. Wyroby trafiają do ponad 80 krajów świata.
Konfederacja Lewiatan