Jak lepiej wykorzystać potencjał aptek w zapewnianiu dostępu do opieki zdrowotnej, reagowaniu na kryzysy i budowaniu odporności europejskich systemów ochrony zdrowia? O tym dyskutowali przedstawiciele instytucji UE oraz sektora aptecznego podczas Okrągłego Stołu zorganizowanego 3 czerwca br. w Parlamencie Europejskim w Brukseli.
Okrągły Stół pt. „Pharmacies as Critical Health Infrastructure: Access, Resilience and Fair Rules for Europe” został zorganizowany przez European Federation of Pharmacy Chains (EFPC), Związek Pracodawców Aptecznych PharmaNET oraz Konfederację Lewiatan, a jego gospodynią była europosłanka Elżbieta Łukacijewska.
Apteka – najbliższy punkt kontaktu z systemem ochrony zdrowia
Punktem wyjścia do dyskusji były doświadczenia ostatnich lat: pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie, problemy z dostępnością leków, zakłócenia łańcuchów dostaw, a także rosnące zagrożenia cybernetyczne i energetyczne. Pokazały one, że w sytuacjach kryzysowych znaczenie lokalnej, łatwo dostępnej infrastruktury ochrony zdrowia wykracza daleko poza jej codzienne funkcje.
Apteki są jednym z najbardziej dostępnych miejsc kontaktu pacjenta z profesjonalistą medycznym. Zapewniają nie tylko dostęp do leków, ale coraz częściej również do usług i opieki farmaceutycznej, profilaktyki i wiarygodnej informacji zdrowotnej. W sytuacjach kryzysowych mogą dodatkowo wspierać ciągłość opieki i funkcjonowanie systemu wtedy, gdy jego inne elementy są przeciążone lub czasowo niedostępne.
Od doświadczeń pandemii po wojnę w Ukrainie
W spotkaniu uczestniczyli europosłowie Elżbieta Łukacijewska, Adam Jarubas, Tomislav Sokol i Maria Grapini, Agnès Mathieu Mendès z DG SANTE oraz Ewa Piasecka ze Stałego Przedstawicielstwa RP przy UE. Perspektywę sektora aptecznego i farmaceutów przedstawili Petr Doležal, Prezes Zarządu EFPC, dr Justyna Kaźmierczak, Prezes Rady Śląskiej Izby Aptekarskiej, Ineza Wagner-Zaremba oraz Olena Hemusova z Union of Ukrainian Entrepreneurs.
Szczególnie istotnym elementem rozmowy były doświadczenia z sytuacji kryzysowych. Polska perspektywa pokazała rolę aptek i farmaceutów podczas pandemii COVID-19 oraz w pomocy osobom dotkniętym wojną w Ukrainie. Z kolei doświadczenia ukraińskie unaoczniły, jak ważną częścią systemu ochrony zdrowia może być działająca lokalnie sieć aptek w warunkach wojny i poważnych zakłóceń funkcjonowania państwa.
Potencjał, który warto lepiej wykorzystać
Jednym z najważniejszych wniosków ze spotkania było przekonanie, że potencjał aptek i farmaceutów pozostaje w Europie nadal niewykorzystany. Dyskusja dotyczyła czterech głównych obszarów: dostępu pacjentów do leków i świadczeń, odporności systemów ochrony zdrowia, przygotowania na sytuacje kryzysowe oraz tworzenia prostych, przejrzystych i proporcjonalnych ram regulacyjnych dla sektora aptecznego.
Lepsze wykorzystanie istniejącej sieci aptek wymaga jednak nie tylko szerszego spojrzenia na ich rolę, ale również współpracy instytucji europejskich, państw członkowskich i sektora aptecznego. Apteki mogą być ważnym elementem polityki dotyczącej dostępu do opieki, profilaktyki, bezpieczeństwa zdrowotnego i przygotowania kryzysowego – pod warunkiem stworzenia rozwiązań umożliwiających im pełne wykorzystanie kompetencji farmaceutów i potencjału już istniejącej infrastruktury.
Okrągły Stół miał rozpocząć szerszą dyskusję o tym, jaką rolę apteki powinny odgrywać w europejskich systemach ochrony zdrowia. W obliczu kolejnych kryzysów pytanie nie dotyczy już wyłącznie tego, czy ich potencjał warto wykorzystać, ale przede wszystkim – jak zrobić to skutecznie.
dr Iga Jaroszewska, ekspertka ds. ochrony zdrowia i sektora life sciences, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – wydanie nr 7