Europejski biznes popiera odnowione zobowiązanie instytucji UE do wzmacniania jednolitego rynku i upraszczania regulacji. Jednocześnie wskazuje, że postęp w integracji rynku wewnętrznego pozostaje ograniczony, a przedsiębiorstwa nadal mierzą się z nadmiernymi obciążeniami regulacyjnymi. W nowym wspólnym stanowisku dotyczącym mapy drogowej „One Europe, One Market” biznes apeluje o szybkie przełożenie politycznych deklaracji na konkretne działania.
Punktem wyjścia dla wspólnego stanowiska 6 organizacji (BusinessEurope, DIGITALEUROPE, European Round Table for Industry (ERT), EuroCommerce, Eurochambres i SMEunited) jest ocena, że integracja jednolitego rynku ponownie wyhamowała. Handel towarami wewnątrz UE spadł w 2024 r. do 22 proc. PKB, a handel usługami pozostaje na poziomie 7,9 proc. PKB. Jednocześnie, mimo działań na rzecz uproszczenia regulacji, w tym inicjatyw Omnibus i planu „Regulatory Deep Cleaning”, przedsiębiorstwa nadal nie odczuwają wyraźnej poprawy.
Europejski biznes wskazuje, że konkurencyjna Europa potrzebuje rzeczywiście zintegrowanego jednolitego rynku, zapewniającego swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób. Równocześnie otoczenie regulacyjne powinno umożliwiać przedsiębiorstwom inwestowanie, innowacje i działalność transgraniczną bez zbędnych barier.
Usunięcie istniejących barier
Pierwszym priorytetem powinno być pilne usunięcie tzw. „Terrible Ten” – dziesięciu barier jednolitego rynku wskazanych przez Komisję Europejską w strategii z 2025 r. Biznes oczekuje również ograniczenia fragmentacji regulacyjnej wynikającej z tzw. gold-platingu, czyli nakładania przez państwa członkowskie dodatkowych wymogów przy wdrażaniu prawa UE.
Komisja Europejska powinna podejmować zdecydowane działania w sytuacjach, w których państwa członkowskie utrzymują rozbieżne, niepotrzebne lub nieproporcjonalne przepisy krajowe. Jednocześnie usuwanie barier powinno wykraczać poza „Terrible Ten” i obejmować kluczowe obszary, takie jak energia, środowisko, cyfryzacja, handel detaliczny, bankowość i rynki kapitałowe, zdrowie oraz obronność.
Biznes postuluje także ustanowienie długoterminowych celów integracji jednolitego rynku, porównywalnych z celami wyznaczonymi dla transformacji zielonej i cyfrowej. Ma to zapewnić większą strategiczną orientację unijnej polityki.
Jednolity rynek w centrum procesu legislacyjnego
Kolejny postulat dotyczy zarządzania jednolitym rynkiem. Przestrzeganie czterech swobód powinno być systematycznie uwzględniane w pracach wszystkich służb Komisji Europejskiej – od przygotowywania propozycji, przez negocjacje z Parlamentem Europejskim i Radą, po egzekwowanie obowiązujących przepisów.
W tym kontekście biznes postuluje również wzmocnienie mandatu DG GROW w zakresie nadzorowania przestrzegania zasad jednolitego rynku.
Istotne jest także zabezpieczenie integralności rynku wewnętrznego w ramach wszystkich inicjatyw politycznych. Nowe regulacje nie powinny nieumyślnie tworzyć kolejnych barier ani prowadzić do dalszej fragmentacji. Dlatego biznes wskazuje na potrzebę ścisłego zaangażowania przedsiębiorców w proces legislacyjny, tak aby nowe przepisy odpowiadały rzeczywistym potrzebom operacyjnym.
Wspólne stanowisko wskazuje ponadto na potrzebę poprawy systemu notyfikacji krajowych projektów regulacji. Skuteczniejsza notyfikacja ma poprawiać jakość krajowego prawa i pozwalać wcześniej identyfikować przepisy, które mogą naruszać zasady jednolitego rynku. Komisja powinna również skuteczniej reagować na przypadki braku notyfikacji przez państwa członkowskie.
Większa odpowiedzialność polityczna
Zdaniem europejskiego biznesu poprawa funkcjonowania jednolitego rynku powinna stać się stałym elementem agendy Rady ds. Konkurencyjności. Potrzebne jest również jasne określenie zasad współpracy i odpowiedzialności pomiędzy SMET, Single Market Sherpas i Simplification Platform, tak aby zapewnić spójne podejmowanie decyzji oraz jasno wskazać odpowiedzialność za usuwanie barier i ograniczanie obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw.
Redukcja kosztów regulacyjnych
Biznes zabiega o rzeczywiste ograniczenie obciążeń regulacyjnych i apeluje o pilne przedstawienie pozostałych pakietów Omnibus oraz dodatkowych działań zmierzających do znaczącego ograniczenia kosztów regulacyjnych i kosztów compliance.
W pierwszej kolejności działania te powinny objąć obszary polityki społecznej, ochrony konsumentów, cyfryzacji, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zamówień publicznych.
Europejski biznes postuluje również natychmiastowe moratorium na nowe obciążenia regulacyjne, w tym wynikające z aktów wykonawczych. Wspólne stanowisko wzywa także do wycofania oczekujących propozycji, które generują nadmierne obciążenia, oraz do przeprowadzenia pogłębionego przeglądu całego unijnego dorobku legislacyjnego.
Większa dyscyplina w tworzeniu prawa
Ostatni element stanowiska dotyczy sposobu tworzenia nowych regulacji. Każda przyszła inicjatywa legislacyjna powinna być uzasadniona wyraźną potrzebą działania na poziomie UE i poparta rzetelną oceną skutków. Takie podejście powinno obejmować również istotne zmiany wprowadzane przez współprawodawców w toku procesu legislacyjnego.
Biznes postuluje aktualizację i wzmocnienie zobowiązań wynikających z Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa. Jeżeli nowe inicjatywy są konieczne, jak wskazany w stanowisku European Product Act, powinny koncentrować się na poprawie funkcjonowania jednolitego rynku, bez tworzenia niepotrzebnych dodatkowych obciążeń dla przedsiębiorstw.
Co dalej?
Wspólne stanowisko europejskiego biznesu sprowadza się do jasnego apelu: potrzebne jest przejście od zobowiązań politycznych do ich wdrożenia. Instytucje UE powinny pilnie zająć się istniejącymi barierami, ograniczyć koszty regulacyjne oraz zapewnić, aby nowe przepisy nie prowadziły do dalszej fragmentacji jednolitego rynku.
Z perspektywy Konfederacji Lewiatan szczególne znaczenie mają trzy elementy tego stanowiska. Po pierwsze, usuwanie barier na jednolitym rynku i ograniczenie fragmentacji regulacyjnej, w tym wynikającej z gold-platingu. Po drugie, realna redukcja kosztów regulacyjnych i compliance, a nie tylko deklaracje dotyczące uproszczenia prawa. Po trzecie, większa dyscyplina w tworzeniu nowych regulacji, oparta na jasnym uzasadnieniu potrzeby działania na poziomie UE, rzetelnych ocenach skutków i przeglądzie istniejącego prawa.
Powodzenie „One Europe, One Market” będzie zależało od tego, czy zapowiadane działania przełożą się na konkretne rezultaty dla przedsiębiorstw.
Wspólne stanowisko w j. angielskim dostępne jest tutaj.
Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – wydanie nr 7