Podczas marcowego szczytu Rady Europejskiej przywódcy UE uzgodnili zestaw konkretnych działań wraz z jasno określonym harmonogramem ich wdrażania, ukierunkowanych na wzmocnienie konkurencyjności, odporności gospodarki oraz strategicznej autonomii Unii. Co czeka przedsiębiorców w nadchodzących miesiącach?
„Jedna Europa, Jeden Rynek” – nowa agenda
Unijni przywódcy na szczycie Rady Europejskiej w marcu 2026 r. postanowili zapoczątkować program „Jedna Europa, jeden rynek”, który ma zostać wdrożony w miarę możliwości w 2026 r., a najpóźniej do końca 2027 r. W programie tym określono zestaw konkretnych środków w pięciu obszarach, którymi należy się pilnie zająć, aby zwiększyć konkurencyjność Europy oraz wzmocnić strategiczną autonomię i bezpieczeństwo ekonomiczne UE, a przy tym utrzymać dobrobyt i model społeczny Europy. Wśród priorytetów znalazło się:
- Pogłębienie i integracja jednolitego rynku.
- Dalsze upraszczanie przepisów i zmniejszanie obciążeń administracyjnych.
- Zapewnianie przystępnej cenowo energii i przeprowadzenie transformacji energetycznej.
- Wspieranie odnowy przemysłowej i innowacji w Europie i zmniejszanie zależności.
- Pobudzanie inwestycji.
Jednolity rynek – ambitny harmonogram
Rada wyraziła przekonanie, że dalsze pogłębianie i integrowanie jednolitego rynku – we wszystkich czterech swobodach: przepływu towarów, usług, osób i kapitału – stanowi pilną wspólną odpowiedzialność państw członkowskich i instytucji UE. Rada wezwała do usunięcia barier wskazanych w Strategii Jednolitego Rynku z maja 2025 roku – z konkretnym terminem osiągnięcia widocznych postępów do marca 2027 roku.
Konkluzje w tym obszarze wymieniają sześć działań o najwyższym priorytecie. Po pierwsze, do końca 2026 roku ma zostać przyjęty tzw. 28. reżim prawa spółek – dobrowolny, zharmonizowany mechanizm umożliwiający przedsiębiorstwom, zwłaszcza startupom i MŚP, działanie w całej UE na prostych, cyfrowych zasadach. Po drugie, do czerwca 2026 roku planowane jest wprowadzenie jednolitego systemu e-deklaracji dla transgranicznych usług i delegowania pracowników. Po trzecie, zapowiedziano usprawnienie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych, by ułatwić swobodny przepływ pracowników – Komisja ma przedstawić propozycje do jesieni 2026 roku.
Po czwarte, do końca 2026 roku ma zostać wdrożona zasada „jednorazowości” (once-only) – m.in. poprzez Europejski Portfel Biznesowy przedsiębiorcy nie będą musieli wielokrotnie przedstawiać tych samych dokumentów różnym instytucjom. Po piąte, przewidziano wzmocnienie ochrony konsumentów i nadzoru rynkowego wobec produktów spoza UE, które nie spełniają unijnych norm. Wreszcie po szóste, Komisja ma zaproponować harmonizację wymogów dotyczących etykietowania i opakowań produktów, w tym wprowadzenie rozwiązań cyfrowych.
Uproszczenia i odciążenie regulacyjne
Szczyt wyraźnie postawił na deregulację i uproszczenie prawa. Rada wezwała do pilnego przyjęcia wszystkich zaległych pakietów omnibus – w tym ambitnego pakietu dotyczącego sztucznej inteligencji do lipca 2026 roku. Komisja ma też przeprowadzić gruntowny przegląd unijnego dorobku prawnego (acquis communautaire), by wyeliminować przestarzałe przepisy, nakładające się regulacje i zbędne obciążenia.
Ponadto unijny przywódcy wezwali Komisję by dbała o to, aby nowe inicjatywy ustawodawcze były tworzone zgodnie z podejściem „prostota z założenia” (simplicity-by-design) i zawierały wysokiej jakości ocenę skutków. Preferowane mają być też rozporządzenia zamiast dyrektyw – co oznacza mniej miejsca na rozbieżności w krajowych implementacjach. Państwa członkowskie zostały z kolei wezwane do powstrzymania się od tzw. gold-platingu, czyli nakładania dodatkowych wymogów krajowych ponad unijne minimum.
Energia, przemysł i mobilizacja inwestycji
Nieodłącznym elementem agendy konkurencyjności są kwestie energetyczne. Rada podkreśliła, że transformacja energetyczna to najskuteczniejsza droga do uniezależnienia się od importu paliw kopalnych i strukturalnego obniżenia cen energii. W odpowiedzi na skoki cen spowodowane konfliktem na Bliskim Wschodzie Komisja ma pilnie zaproponować tymczasowe środki zaradcze, a do lipca 2026 roku przeprowadzić przegląd systemu handlu emisjami (ETS), by ograniczyć jego wpływ na rachunki za prąd. Unijni przywódcy wezwali państwa członkowskie i Komisję do przyspieszenia wdrażania programu na rzecz unii energetycznej 2030, tak by szybko umożliwić zwiększoną i przystępną cenowo elektryfikację.
W obszarze polityki przemysłowej i bezpieczeństwa gospodarczego Rada Europejska wskazuje na potrzebę bardziej strategicznego podejścia do ograniczania zależności i wzmacniania europejskiej bazy produkcyjnej. W tym kontekście Komisja ma – we współpracy z państwami członkowskimi – do końca 2026 r. przygotować kompleksową mapę zależności w sektorach strategicznych, która pozwoli lepiej identyfikować ryzyka i priorytety działań. Równolegle podkreślono znaczenie wprowadzenia ukierunkowanej i proporcjonalnej „preferencji europejskiej” w kluczowych sektorach i technologiach, czemu ma służyć planowany Akt w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu. UE zamierza także aktywniej chronić swoje sektory przed nieuczciwą konkurencją, m.in. poprzez skuteczniejsze stosowanie instrumentów ochrony handlu oraz przeciwdziałanie wymuszaniu ekonomicznemu. Istotnym elementem tej strategii będzie dalsza dywersyfikacja relacji handlowych i inwestycyjnych, tak aby zapewnić dostęp do surowców, technologii i rynków, a także przygotowanie szerszego pakietu dotyczącego suwerenności technologicznej, który ma wzmocnić długoterminową odporność gospodarki UE.
Równocześnie do końca 2026 roku mają zostać sfinalizowane negocjacje legislacyjne dotyczące Unii Oszczędności i Inwestycji, rynku kapitałowego, sekurytyzacji, emerytur uzupełniających oraz cyfrowego euro – tak by prywatne oszczędności Europejczyków skuteczniej finansowały inwestycje w gospodarkę.
Marcowe decyzje pokazują wyraźnie, że konkurencyjność stała się jednym z centralnych priorytetów politycznych UE. Skala i szczegółowość zapowiedzianych działań – od integracji rynku, przez uproszczenia regulacyjne, po wsparcie przemysłu i inwestycji – wskazują na próbę przejścia od diagnozy problemów do ich systemowego rozwiązywania. Kluczowe znaczenie będzie miała teraz implementacja, bo to ona przesądzi, czy ambitna agenda przełoży się na realne wzmocnienie pozycji europejskiej gospodarki w coraz bardziej wymagającym otoczeniu globalnym.
Luana Żak, zastępczyni dyrektorki przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – kwiecień 2026
