Cła, kontrole eksportu, sankcje i wyścig subsydiów na nowo definiują warunki, w których działają polskie przedsiębiorstwa. Nowa ekspertyza przygotowana na zlecenie Konfederacji Lewiatan pokazuje, jak zmienia się globalny handel, jak odpowiada na to Unia Europejska i co mogą zrobić firmy. Częścią opracowania jest schemat samooceny odporności.
Przez trzy dekady globalny handel rozwijał się w logice liberalizacji: otwartych rynków, malejących ceł i wspólnych reguł. Ten kierunek się odwrócił. Państwa coraz częściej traktują politykę handlową jako narzędzie rywalizacji strategicznej i sięgają po cła, kontrole eksportu technologii, sankcje oraz subsydiowanie wybranych sektorów. Dla przedsiębiorstw oznacza to mniej przewidywalności i nowe rodzaje ryzyka, które jeszcze niedawno pozostawały poza horyzontem planowania biznesowego.
Ekspertyza „Nowa architektura globalnego handlu a bezpieczeństwo gospodarcze UE. Wpływ na polskie przedsiębiorstwa”, przygotowana na zlecenie Konfederacji Lewiatan, porządkuje ten obraz. Opisuje najważniejsze trendy w globalnej polityce handlowej, porównuje działania na linii UE–USA–Chiny i analizuje odpowiedź Unii: strategię bezpieczeństwa gospodarczego opartą na filarach Promote, Protect i Partnership. Autorzy zwracają uwagę, że strategia ta zmienia samo rozumienie konkurencyjności. Przestaje ona być wyłącznie funkcją kosztów i efektywności, a staje się także funkcją odporności, bezpieczeństwa i zdolności do zarządzania ryzykiem. Bilans dla biznesu jest przy tym niejednoznaczny: z jednej strony rosną stabilność i bezpieczeństwo działalności, z drugiej wymagania regulacyjne i koszty dostosowania.
Polska jest na te zmiany szczególnie wyeksponowana. Należymy do najbardziej otwartych gospodarek Unii, udział eksportu towarów i usług w PKB przekracza 50 proc., a około trzy czwarte eksportu trafia na rynek unijny. Tymczasem, jak wskazuje ekspertyza, krajowy system wsparcia nie nadąża za nowymi wyzwaniami. Firmom, zwłaszcza z sektora MŚP, brakuje narzędzi wspierających analizę ryzyka i budowę odporności operacyjnej, a dostęp do środków utrudniają długie i skomplikowane procedury. Raport formułuje też rekomendacje dla Komisji Europejskiej i administracji krajowej. Wśród nich znalazły się konsekwentne stosowanie testu MŚP w ocenie skutków każdej nowej regulacji, podejście „think small first” oraz zasada jednorazowego raportowania, tak aby te same dane nie były przekazywane wielokrotnie w różnych reżimach prawnych.
Sprawdź odporność swojej firmy
Najbardziej praktycznym elementem opracowania jest schemat samooceny odporności przedsiębiorstwa. Obejmuje sześć obszarów ryzyka:
- łańcuchy dostaw,
- technologie i cyfryzację,
- bezpieczeństwo infrastruktury,
- ekspozycję na decyzje państw trzecich,
- inwestycje i przepływy kapitału oraz
- technologie podwójnego zastosowania.
Odpowiadając na 28 pytań, firma otrzymuje ocenę ekspozycji na ryzyko oddzielnie dla każdego obszaru i wskazówkę, od czego zacząć działania adaptacyjne. Samoocena nie zastępuje pełnego audytu ryzyka, ale pozwala szybko zidentyfikować obszary wymagające dalszej analizy, a powtarzana regularnie pomaga śledzić, czy odporność firmy rośnie.
Interaktywną wersję ankiety znajdziesz na dole tej strony. Wypełnienie zajmuje kilkanaście minut, wynik pojawia się od razu, a odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane.
Pełna ekspertyza, wraz z metodologią schematu samooceny, jest dostępna do pobrania poniżej.
Sprawdź odporność swojej firmy na ryzyka w globalnym handlu
Interaktywna samoocena na podstawie ekspertyzy Konfederacji Lewiatan „Nowa architektura globalnego handlu a bezpieczeństwo gospodarcze UE”. Odpowiedz na 28 pytań w sześciu obszarach ryzyka, a narzędzie wskaże, gdzie Twoje przedsiębiorstwo jest najbardziej podatne na zakłócenia.
Ocena powinna odnosić się do rzeczywistego modelu działania firmy; jeżeli pytanie wskazuje okres ostatnich 12 miesięcy, odpowiedź powinna uwzględniać właśnie ten okres. W razie wątpliwości zaleca się przyjęcie bardziej ostrożnej oceny — brak informacji sam w sobie może wskazywać na podwyższoną podatność na ryzyko. Odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane — wynik obliczany jest wyłącznie w Twojej przeglądarce.