Instytucje UE przyjęły mapę drogową „One Europe, One Market”, która ma przyspieszyć działania na rzecz konkurencyjności Europy i pogłębienia jednolitego rynku. Dokument wyznacza pięć strategicznych obszarów działań oraz konkretne terminy dla kluczowych inicjatyw legislacyjnych i politycznych do końca 2027 r.
Na marginesie nieformalnego spotkania szefów państw i rządów na Cyprze, Prezydent Republiki Cypryjskiej, reprezentujący rotacyjną prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, oraz przewodniczące Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej podpisali mapę drogową „One Europe, One Market”. Porozumienie ma potwierdzać wspólną determinację trzech instytucji UE, by przejść od deklaracji o potrzebie wzmacniania konkurencyjności do bardziej skoordynowanego i mierzalnego planu działania.
Przyjęcie dokumentu wpisuje się w szerszy kontekst debaty o przyszłości europejskiej gospodarki. Unia Europejska mierzy się dziś jednocześnie z presją geopolityczną, rosnącą konkurencją technologiczną, wysokimi kosztami energii, fragmentacją regulacyjną oraz potrzebą zwiększenia odporności łańcuchów dostaw. Mapa drogowa wskazuje, że dobrobyt, bezpieczeństwo, globalny wpływ i niezależność Europy wymagają silnej i konkurencyjnej gospodarki. Dokument zakłada, że strategia gospodarcza UE musi opierać się na trzech wzajemnie wzmacniających się filarach: bardziej zintegrowanym i sprawiedliwym jednolitym rynku, polityce handlowej służącej dywersyfikacji partnerstw i ograniczaniu strategicznych zależności oraz polityce przemysłowej wzmacniającej zdolność Europy do produkcji, innowacji i konkurowania.
„One Europe, One Market” ma charakter zarówno polityczny, jak i operacyjny. Nie jest to wyłącznie deklaracja kierunkowa, ale dokument zawierający listę priorytetowych inicjatyw, orientacyjne terminy przedstawienia propozycji oraz zakładane terminy osiągnięcia porozumienia przez współprawodawców. Instytucje UE zobowiązały się do regularnego monitorowania postępów, w tym kwartalnych przeglądów realizacji mapy drogowej, identyfikowania przeszkód i koordynowania dalszych działań.
Mapa drogowa koncentruje się na pięciu strategicznych blokach.
Pierwszym jest upraszczanie przepisów. W tym obszarze przewidziano m.in. pakiety omnibusowe, w tym omnibus cyfrowy dotyczący sztucznej inteligencji, a także inicjatywy w zakresie podatków i produktów energetycznych. Zgodnie z załącznikiem do mapy drogowej część pakietów omnibusowych ma zostać uzgodniona do końca 2026 r., natomiast inicjatywy dotyczące podatków i produktów energetycznych mają być procedowane z perspektywą porozumienia do końca 2027 r.
Drugim blokiem jest dalsza integracja jednolitego rynku, w tym usuwanie najbardziej szkodliwych barier. W tym obszarze znalazły się propozycje dotyczące m.in. EU Inc., e-deklaracja dla delegowania pracowników, unijne ramy sekurytyzacji, pakiet dotyczący dodatkowych emerytur, pakiet integracji rynku i nadzoru, Industrial Accelerator Act, przegląd wytycznych dotyczących kontroli koncentracji, akt o zamówieniach publicznych, European Products Act, Circular Economy Act, pakiet sprawiedliwej mobilności pracowników oraz inicjatywa dotycząca przenoszalności umiejętności.
Warto zwrócić tutaj uwagę na najnowsze dane dotyczące fragmentacji rynku wewnętrznego. Jednolity rynek pozostaje jednym z głównych motorów wzrostu w UE, ale jego integracja słabnie. Komisja Europejska potwierdziła spadek integracji jednolitego rynku drugi rok z rzędu: handel wewnątrzunijny towarami obniżył się z 23,5% PKB UE w 2023 r. do 22% w 2024 r., a handel usługami w praktyce pozostawał w tym okresie w stagnacji. Również Europejski Bank Inwestycyjny wskazuje, że 62% unijnych firm napotyka bariery przy eksporcie na inne rynki UE, a ich usunięcie mogłoby zwiększyć intensywność inwestycji przedsiębiorstw o ok. 10%. Tym pilniejsze staje się więc skuteczne usuwanie barier, które ograniczają potencjał jednolitego rynku.
Trzecim filarem jest silna polityka handlowa. Mapa drogowa zakłada postępy w zakresie umów handlowych m.in. z Meksykiem, Szwajcarią, Indonezją, Indiami i Australią, a także z Tajlandią, Malezją, Filipinami i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Dokument przewiduje również propozycję dotyczącą przeciwdziałania zależnościom w łańcuchach dostaw oraz prace nad zmienionym rozporządzeniem w sprawie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. To pokazuje, że polityka handlowa UE ma być coraz mocniej powiązana z odpornością gospodarczą, bezpieczeństwem ekonomicznym i ograniczaniem nadmiernych zależności od pojedynczych partnerów.
Czwarty blok dotyczy obniżenia cen energii i dekarbonizacji. Wśród priorytetowych działań znalazły się m.in. European Grids package, projekty Energy Highways, zmiany w rezerwie stabilności rynkowej, inicjatywy dotyczące opłat sieciowych i podatków, pakiet bezpieczeństwa energetycznego, przegląd systemu ETS oraz aktualizacja zarządzania unią energetyczną. To obszar o zasadniczym znaczeniu dla konkurencyjności przemysłu, zwłaszcza sektorów energochłonnych. Wysokie ceny energii pozostają jedną z najważniejszych barier dla europejskiej produkcji i inwestycji, dlatego powodzenie tej części roadmapy będzie miało bezpośrednie przełożenie na warunki działania przedsiębiorstw w UE.
Piątym obszarem jest transformacja cyfrowa i rozwój sztucznej inteligencji. Dokument obejmuje m.in. cyfrowe euro, European Business Wallet, Digital Networks Act, przegląd EU Cybersecurity Act, Cloud and AI Development Act, Chips Act 2, Quantum Act oraz projekty AI Gigafactories. Celem jest stworzenie warunków dla rozwoju europejskich zdolności technologicznych, wzmocnienia infrastruktury cyfrowej i zwiększenia możliwości wdrażania innowacji przez przedsiębiorstwa.
Z perspektywy biznesu kluczowe będzie jednak nie samo przyjęcie roadmapy, lecz jej realne wdrożenie. Europejskie firmy od lat wskazują, że mimo formalnego istnienia jednolitego rynku nadal napotykają liczne bariery administracyjne, regulacyjne i praktyczne. Różnice w stosowaniu przepisów przez państwa członkowskie, skomplikowane procedury, fragmentacja rynku usług, ograniczony dostęp do finansowania i wysokie koszty energii utrudniają przedsiębiorstwom rozwój w skali całej Unii. Dlatego największą wartością „One Europe, One Market” może być połączenie politycznego mandatu z konkretnym harmonogramem działań i mechanizmem monitorowania postępów.
Roadmapa będzie również testem sprawczości instytucji UE. Jeżeli kwartalne przeglądy, wskazanie odpowiedzialności poszczególnych instytucji i presja na osiąganie porozumień przełożą się na faktyczne uproszczenia oraz usuwanie barier, dokument może stać się ważnym narzędziem wzmacniania konkurencyjności Europy. Jeżeli jednak zabraknie konsekwencji, „One Europe, One Market” pozostanie kolejną deklaracją o potrzebie wzmacniania konkurencyjności Europy.
Luana Żak, zastępczyni dyrektorki przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – maj 2026
