Konfederacja Lewiatan wzięła udział w konsultacjach Krajowych Inteligentnych Specjalizacji 2.0. Popieramy kierunek prac zmierzający do większej koncentracji KIS, ale zwracamy uwagę, że nowy system powinien zachować pełny obraz kluczowych kompetencji technologicznych i przemysłowych polskiej gospodarki. Do Ministerstwa Rozwoju i Technologii przekazaliśmy ponad 130 szczegółowych uwag wypracowanych z firmami i organizacjami członkowskimi.
Krajowe Inteligentne Specjalizacje mają wskazywać obszary o szczególnym znaczeniu dla rozwoju polskiej gospodarki i wyznaczać priorytety wsparcia badań, rozwoju i innowacji. Ich aktualizacja będzie więc miała znaczenie nie tylko dla polityki innowacyjnej, ale również dla ukierunkowania przyszłego wsparcia publicznego, w tym środków europejskich. Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) zaproponowało ograniczenie obecnej listy do siedmiu nowych obszarów KIS.
Ważne sektory nie mogą wypaść z systemu
Jednym z najważniejszych tematów podnoszonych przez przedsiębiorców była potrzeba jednoznacznego uwzględnienia w nowych KIS istotnych sektorów, technologii oraz całych łańcuchów wartości.
W uwagach Lewiatan wskazuje m.in. na potrzebę odpowiedniego ujęcia budownictwa i całego łańcucha wartości inwestycji budowlanej, w tym objętych dotychczas specjalizacją „Inteligentne budownictwo zeroemisyjne”. Ważne jest również jednoznaczne uwzględnienie wyrobów medycznych i krajowej produkcji MedTech, a w obszarze farmacji – bezpieczeństwa lekowego, leków generycznych i biopodobnych, inwestycji produkcyjnych oraz budowy krajowych zdolności wytwórczych.
Duża grupa uwag dotyczy także mobilności i przemysłu lotniczego, w tym pełnego łańcucha wartości sektora lotniczego, technologii dual-use, produkcji, serwisu. Zgłosiliśmy również postulaty dotyczące motoryzacji, tak aby zakres specjalizacji nie prowadził do nieuzasadnionego różnicowania poszczególnych rodzajów pojazdów i technologii.
Cyfryzacja to nie tylko AI
W obszarze KIS „Cyfryzacja” Lewiatan postuluje szersze uwzględnienie nowoczesnych technologii łączności, w tym 5G i 6G, infrastruktury telekomunikacyjnej, big data, systemów predykcyjnych, cyberbezpieczeństwa oraz zastosowań AI.
Zwraca także uwagę na znaczenie technologii przekrojowych – robotyki i automatyzacji, sensorów i aparatury pomiarowej, metrologii czy miniaturyzacji urządzeń. Technologie te nie powinny być przypisane wyłącznie do jednej specjalizacji. Są podstawą rozwoju wielu sektorów – od zdrowia i przemysłu, przez energetykę i rolnictwo, po mobilność i bezpieczeństwo.
W ocenie członków Konfederacji Lewiatan KIS powinny być konstruowane w sposób możliwie neutralny technologicznie, tak aby nie zamykać dostępu do wsparcia technologiom rozwijającym się szybciej niż katalogi zapisane w dokumentach strategicznych.
KIS powinny obejmować cały proces rozwoju technologii
Zgłosiliśmy również uwagi dotyczące sposobu oceny potencjału poszczególnych specjalizacji. W szczególności zwracamy uwagę, że w przypadku technologii zaawansowanych nie zawsze właściwą miarą sukcesu jest szybkie osiągnięcie przychodów z wdrożenia.
W deep-tech, biotechnologii, farmacji, lotnictwie czy innych sektorach regulowanych droga od rozwiązania technologicznego do rynku może trwać wiele lat. Dlatego potrzebne są również takie wskaźniki jak osiągnięcie kolejnych etapów rozwoju technologii, walidacja u odbiorcy, certyfikacja, uzyskanie wymaganych dopuszczeń, zawarcie umów licencyjnych czy pozyskanie kapitału prywatnego.
Istotne jest także uwzględnianie barier regulacyjnych i wdrożeniowych. Rozwój technologii nie kończy się na pracach B+R – konieczne jest stworzenie warunków do jej skalowania, produkcji i wejścia na rynek.
Partnerzy powinni być włączeni w prace nad KIS na stałe
Postulaty Konfederacji Lewiatan dotyczyły nie tylko zakresu siedmiu specjalizacji, ale także sposobu zarządzania systemem KIS. Zwróciliśmy uwagę na potrzebę zbudowania bardziej partnerskiego modelu współpracy administracji, biznesu, nauki i organizacji społecznych.
Grupy KIS powinny być włączane w prace nad polityką innowacyjną na wczesnym etapie, a nie dopiero wtedy, gdy gotowy dokument trafia do konsultacji. Potrzebne są m.in. regularne spotkania, informacja zwrotna dotycząca wykorzystania zgłaszanych rekomendacji, większa przejrzystość prac, stabilne finansowanie działań eksperckich oraz systematyczny monitoring zmian technologicznych i rynkowych. Szczególnie ważne jest rzeczywiste zaangażowanie przedsiębiorców i organizacji pracodawców, które mogą dostarczać aktualnej wiedzy o potencjale firm, barierach regulacyjnych i możliwościach komercjalizacji technologii.
Sposób prowadzenia konsultacji utrudniał przekazanie wszystkich uwag
Część stanowiska Konfederacji Lewiatan została przekazana za pośrednictwem formularza konsultacyjnego MRiT. Jego konstrukcja utrudniała jednak przedstawienie pełnego materiału, zwłaszcza przy tak dużej liczbie uwag i postulatów. Dlatego równolegle przekazaliśmy do Ministerstwa pełne zestawienie w otwartym pliku Excel, zawierające wszystkie uwagi, ich uzasadnienia i wskazanie konkretnych miejsc w dokumentach. Tę wersję traktujemy jako pełne stanowisko Konfederacji Lewiatan.