Z zadowoleniem przyjmujemy determinację w zapowiedzianym usunięciu zależności od paliw kopalnych z Rosji. Zgadzamy się z diagnozą o presji związanej z wyższymi cenami energii i kosztami finansowania zewnętrznego, która uderza w ludzi i przedsiębiorstwa. Doceniamy zapowiedzi w uproszczeniach biurokratycznych związanych z inwestycjami energetycznymi zapowiedź europejskiego pakietu sieciowego.
Popieramy zapowiedź podwojenia wytwarzanej w UE czystej energii z oze, biometanu i energii jądrowej z zachowaniem neutralności technologicznej, co zapewnić ma Europie energetyczną niezależność.
Wspieramy przedstawione ambicje w zakresie elektryfikacji i podwojenia udziału energii elektrycznej do 2040. Zauważamy jednak, że nie każdy sektor gospodarki, a zwłaszcza przemysł energochłonny, będzie możliwy do zelektryfikowania z uwagi na koszty i dostępne technologie.
Niestety, problem wysokich cen energii nie został wystarczająco omówiony, a nawiązanie do nich w orędziu ma bardziej charakter nadziei na niskie ceny energii jako wynik inwestycji niż realnego programu działania na szczeblu UE. Tymczasem na cenę energii ma wpływ szereg czynników. Zależy ona od cen surowców energetycznych na rynkach światowych, kosztów wytwarzania i dostarczania dla odbiorców, kosztów rozbudowy infrastruktury energetycznej oraz polityki podatkowej i kosztów utrzymania rezerwowych mocy wytwórczych.
Zapowiedź powstania Europejskiej Korporacji ds. Surowców Krytycznych trudno jest ocenić, nie znając szczegółów. Można odnieść wrażenie, że ma pełnić funkcję agencji gromadzącej zapasy surowców krytycznych, potrzebnych do produkcji czipów, baterii, samochodów elektrycznych i obronności. Nieznane są źródła finansowania zakupów i nadzór nad taką instytucją oraz ocena, w jakim zakresie podmiot ten będzie oddziaływał na rynki poprzez swoją działalność, i na jakich zasadach kraje członkowskie oraz przedsiębiorstwa będą mogły skorzystać na jego działaniu.
Doceniamy przedstawiony zarys działań na rzecz odporności na zmiany klimatyczne. To ważne, jednak w hierarchii potrzeb europejskich gospodarek należy jasno wskazać na priorytety działań, a zbyt szeroka agenda legislacyjna, jak pokazuje dotychczasowe doświadczenie, prowadzi do mnożenia obowiązków dla przedsiębiorców.
W obecnej, trudnej sytuacji gospodarczej UE, w której wiele państw traci konkurencyjność swoich gospodarek, mierzy się z postępującym eurosceptycyzmem, walczy ze skutkami wysokich cen energii i rosnącego zadłużenia budżetowego, orędzie do Stanie Unii nie pokazuje klarownej drogi do wyjścia z impasu poprzez skupienie się obecnie na priorytecie jakim jest mądra transformacja energetyczna w oparciu o realne cele i możliwości państw członkowskich i przedsiębiorstw, ograniczanie zbędnej biurokracji i nienakładanie nowych obciążeń na przedsiębiorstwa, a także przywrócenie zaufania do UE przez jej obywateli.
Jakub Safjański, dyrektor Departamentu Energii i GOZ, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – wydanie nr 7