Jednym z kluczowych elementów orędzia o stanie Unii Europejskiej, wygłoszonego we wrześniu przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen, była zapowiedź nowych regulacji mających podnieść bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w internecie. Już dzień później Komisja Europejska przedstawiła propozycję legislacyjną EU Kids Act, której celem jest stworzenie wspólnych dla krajów europejskich zasad ochrony małoletnich w przestrzeni cyfrowej.
Propozycja jest kolejnym etapem działań instytucji unijnych w tym obszarze. Niespełna rok temu 25 państw członkowskich podpisało Deklarację z Jutlandii, wzywając m.in. do budowania bezpiecznego środowiska cyfrowego oraz wdrożenia odpowiednich mechanizmów weryfikacji wieku. Ochrona małoletnich w sieci była również przedmiotem prac Rady Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego. Wisienką na torcie brukselskich działań było opublikowanie latem 2026 r. rekomendacji specjalnego panelu eksperckiego, zapowiedzianego przez von der Leyen w ubiegłorocznym orędziu. Naukowcy wypracowali w jego ramach sześć zasad dotyczących m.in. odpowiedzialności dostawców usług, wzmacniania kompetencji dzieci i dorosłych oraz zapewnienia bezpieczeństwa narzędzi cyfrowych już na etapie ich projektowania (safety by design).
Rozporządzenie EU Kids Act „UE na straży odpowiedzialnych i godnych zaufania przestrzeni cyfrowych w internecie” w dużej mierze opiera się na wnioskach ekspertów. Ma również uzupełniać istniejące regulacje, w szczególności przepisy aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA). Proponowane rozwiązania obejmują m.in. media społecznościowe, platformy udostępniające materiały wideo, gry online, chatboty i wirtualnych towarzyszy wykorzystujących sztuczną inteligencję, a także sklepy z aplikacjami i systemy operacyjne. Niektóre usługi o charakterze edukacyjnym i informacyjnym, takie jak encyklopedie czy platformy edukacyjne, mogą zostać wyłączone z zakresu regulacji.
Komisja Europejska proponuje podejście uwzględniające różnice wynikające z wieku użytkowników. I tak, EU Kids Act opiera się na czterech głównych filarach:
- Ograniczenie dostępu do mediów społecznościowych i platform – dostęp do kont w usługach internetowych będzie zróżnicowany. Dzieci poniżej 13 lat nie będą mogły posiadać własnych kont. Młodzież w wieku 13–15 lat będzie mogła mieć własne konta zakładane i nadzorowane przez rodziców – konta te będą miały limitowaną liczbę funkcji oraz ograniczenia czasowe. W przedziale wiekowym 15-18 będzie można samodzielnie otworzyć konto.
- Bezpieczeństwo już na etapie projektowania – safety by design ma być kluczowym elementem nowych regulacji, niezależnie od wieku użytkownika. W praktyce oznacza to brak funkcji takich jak nocne powiadomienia czy nieskończone przewijanie. Priorytetem ma być również bezpieczeństwo algorytmów oraz ustawień prywatności. Małoletni nie będą mogli prowadzić transmisji online.
- Weryfikacja wieku – platformy będą miały obowiązek weryfikacji wieku użytkowników zakładających konta. Po wdrożeniu regulacji w życie muszą również sprawdzić wiek dotychczasowych użytkowników. Do weryfikacji wieku można będzie wykorzystać unijne narzędzie lub spełniające wymogi bezpieczeństwa rozwiązania zewnętrznych dostawców.
- Skuteczne egzekwowanie przepisów – celem Komisji jest przeniesienie ciężaru odpowiedzialności. To dostawcy usług cyfrowych będą musieli udowodnić, że ich rozwiązania są bezpieczne już na etapie projektowania. Przyśpieszone mają zostać procedury egzekwowania przepisów – postępowania wyjaśniające mają być zakończone w ciągu 90 dni. Platformy z co najmniej 45 mln aktywnych użytkowników miesięcznie w UE będą musiały przedstawiać Komisji plan zapewnienia zgodności z przepisami, wdrażając nowe usługi, funkcje i rozwiązania.
Przedstawienie nowych regulacji jest odpowiedzią Brukseli na rosnące zróżnicowanie krajowych przepisów i propozycji legislacyjnych dotyczących bezpieczeństwa małoletnich w internecie. Państwa członkowskie, w tym Polska, przygotowują bowiem własne rozwiązania ograniczające dostęp do usług cyfrowych. Różnice m.in. w zakresie regulacji czy przyjętych limitach wieku mogą jednak prowadzić do fragmentacji jednolitego rynku, nierównego poziomu ochrony dzieci i młodzieży czy ograniczenia pewności stosowanych przepisów.
EU Kids Act ma więc z jednej strony zwiększyć bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym, a z drugiej stworzyć bardziej jednolite zasady funkcjonowania takich usług na rynku UE. Narzędzia zaproponowane przez Komisję mają również stanowić wsparcie dla rodziców i opiekunów. KE uznaje ochronę małoletnich w internecie za jeden z priorytetów. Przedstawiona propozycja rozpoczyna jednak dopiero proces legislacyjny, a jej ostateczny kształt będzie w najbliższych miesiącach przedmiotem jednej z najważniejszych debat politycznych w Unii Europejskiej.
dr Weronika Przecherska-Marchwińska, ekspertka, Departament Rynku Cyfrowego, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – wydanie nr 7