W Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym rozpoczęły się prace nad opinią z inicjatywy własnej poświęconą uproszczeniu otoczenia regulacyjnego dla małych i średnich przedsiębiorstw. Mam przyjemność uczestniczyć w pracach grupy analitycznej odpowiedzialnej za przygotowanie tego dokumentu. Prace nad tym dokumentem wpisują się w dyskusję na temat konkurencyjności europejskiej gospodarki oraz przyszłego kształtu unijnych regulacji.
Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią fundament europejskiej gospodarki. To ponad 99% wszystkich firm działających w Unii Europejskiej, odpowiadających za znaczną część zatrudnienia, innowacji oraz rozwoju regionalnego. Jednocześnie to właśnie one w największym stopniu odczuwają skutki coraz bardziej złożonego otoczenia regulacyjnego. W przeciwieństwie do dużych przedsiębiorstw, które dysponują rozbudowanymi działami prawnymi i compliance, sektor MŚP często nie posiada zasobów pozwalających na szybkie dostosowanie się do nowych obowiązków wynikających z prawa unijnego. Rosnące koszty administracyjne, nakładające się obowiązki sprawozdawcze, rozbieżności we wdrażaniu przepisów przez państwa członkowskie czy trudności w dostępie do finansowania stają się istotną barierą dla rozwoju i inwestycji.
Projekt opinii wychodzi z założenia, że uproszczenie regulacji nie może być utożsamiane z deregulacją. Nie chodzi o obniżanie standardów ochrony środowiska, konsumentów czy pracowników, lecz o tworzenie prawa, które będzie bardziej przewidywalne, proporcjonalne i łatwiejsze do stosowania. Oznacza to przede wszystkim ograniczenie zbędnych obciążeń administracyjnych, eliminowanie dublujących się obowiązków raportowania oraz zapewnienie przedsiębiorcom większej pewności prawa już na etapie wdrażania nowych regulacji. Szczególne znaczenie ma również poprawa jakości ocen skutków regulacji, tak aby lepiej odzwierciedlały rzeczywiste koszty ponoszone przez przedsiębiorców oraz uwzględniały skumulowany wpływ wielu aktów prawnych obowiązujących jednocześnie.
Jednym z kluczowych elementów jest także wzmocnienie zasady Think Small First, zgodnie z którą interes i specyfika małych i średnich przedsiębiorstw powinny być uwzględniane na każdym etapie procesu legislacyjnego – od przygotowania projektu przez Komisję Europejską, poprzez negocjacje międzyinstytucjonalne, aż po wdrażanie prawa przez państwa członkowskie. Obecnie testy MŚP i oceny skutków zbyt często mają charakter formalny i nie odzwierciedlają rzeczywistych wyzwań, z jakimi przedsiębiorcy mierzą się w praktyce.
Nowy dokument EKES powinien zawierać szereg konkretnych propozycji dotyczących poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Wśród nich znajdują się m.in. ograniczenie kosztów zgodności z przepisami, stworzenie europejskiego celu redukcji obciążeń administracyjnych dla MŚP, rozwój cyfrowych punktów kompleksowej obsługi przedsiębiorców (one-stop shops), uproszczenie dostępu do funduszy unijnych oraz lepsze wykorzystanie narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji do wspierania przedsiębiorców w wypełnianiu obowiązków regulacyjnych. Istotne miejsce zajmują również rekomendacje dotyczące łatwiejszego dostępu MŚP do finansowania, wsparcia innowacyjności, internacjonalizacji oraz uczestnictwa w jednolitym rynku i globalnych łańcuchach wartości.
Na szczególną uwagę zasługuje także podkreślenie roli organizacji przedsiębiorców, partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego w procesie tworzenia prawa. Projekt opinii wskazuje, że skuteczne upraszczanie regulacji nie może odbywać się wyłącznie na poziomie instytucji europejskich. Konieczne jest stałe konsultowanie proponowanych rozwiązań z przedsiębiorcami i organizacjami reprezentującymi ich interesy, ponieważ to właśnie one najlepiej identyfikują praktyczne bariery wynikające z obowiązujących przepisów i mogą wskazać rozwiązania, które rzeczywiście poprawią warunki prowadzenia działalności gospodarczej.
Opinia, nad którą obecnie pracujemy wpisuje się w szerszą dyskusję dotyczącą wdrażania kolejnych pakietów uproszczeniowych. Można oczekiwać, że stanie się ona jednym z istotnych głosów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w debacie o przyszłości europejskiej polityki gospodarczej. W sytuacji rosnącej konkurencji globalnej oraz konieczności przyspieszenia transformacji cyfrowej i zielonej, stworzenie bardziej przyjaznego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego dla przedsiębiorców będzie jednym z kluczowych warunków utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki.
Z perspektywy polskich przedsiębiorców prace nad tą opinią są szczególnie istotne, ponieważ wiele proponowanych rozwiązań odpowiada na postulaty od lat zgłaszane przez środowiska biznesowe, jak np. dotyczące lepszej jakości prawa, ograniczenia biurokracji oraz większej przewidywalności procesu legislacyjnego.
Kinga Grafa, zastępczyni dyrektor generalnej Lewiatana ds. europejskich
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – lipiec 2026