30 stycznia 2026 r. Komisja Europejska opublikowała Roczne sprawozdanie dotyczące jednolitego rynku i konkurencyjności za 2026 r. Dokument obrazuje coś, co dla biznesu i decydentów nie jest zaskoczeniem: jednolity rynek nadal boryka się z licznymi barierami, a tempo integracji spowalnia.
Raport opiera się na 29 kluczowych wskaźnikach (KPIs), które mają mierzyć jakość funkcjonowania jednolitego rynku — od integracji handlu wewnątrz UE, przez inwestycje i standardy, po innowacje i zieloną transformację. Wynik?
✅ 6 wskaźników poprawiło się w porównaniu z poprzednią edycją,
📉 6 wskaźników pogorszyło się,
➖ 15 pozostało w miarę stabilnych,
🆕 2 wskaźniki zostały dopiero wprowadzone w 2026 r.
Integracja handlu: alarmujące spadki
Najbardziej niepokojącym sygnałem jest spadek udziału handlu wewnątrz UE w PKB – z 23,5% w 2023 r. do 22,0% w 2024 r. Handel usługami praktycznie stoi w miejscu (7,7% w 2023 r. wobec 7,9% w 2024 r.). To pierwszy poważny spadek integracji rynku od wielu lat i jasny sygnał, że barier w obrocie towarami wciąż jest za dużo. Dla firm, które liczyły na swobodny przepływ towarów, oznacza to więcej formalności, opóźnień i kosztów.
Bariera usług i standardów
Raport wskazuje na niewielki postęp w sektorze usług: restrykcje krajowe wciąż blokują swobodną działalność transgraniczną, a różnice regulacyjne między państwami członkowskimi utrudniają rozwój. Jednocześnie czas ustanawiania nowych norm przemysłowych wydłuża się do czterech lat – głównie z powodu przestarzałych metod pracy i słabego wykorzystania technologii cyfrowych.
Cyfryzacja – obiecująca, lecz nierówna
Jednolity Portalu Cyfrowego (SDG) pozostaje we wczesnym stadium wdrożenia, a w 2024 r. tylko 21% kluczowych procedur było dostępnych online. Komisja podkreśla, że uproszczenie procedur zamówień publicznych mogłoby uwolnić około 15% PKB UE (~2,5 biliona EUR). W praktyce oznacza to, że cyfryzacja i uproszczenie administracyjne to konieczność dla konkurencyjnej Europy.
Innowacje i zależność technologiczna
Przyjmowanie technologii cyfrowych w UE poprawiło się w 2025 r., lecz nadal pozostaje znacznie poniżej poziomu gospodarek konkurencyjnych oraz celu na 2030 r. Wydatki na badania i rozwój (B+R), liczba zgłoszeń patentowych oraz wskaźniki zatrudnienia wykazują niewielki spadek (KPI 12, 13 i 15). Komisja podkreśla, że UE w dalszym ciągu w dużym stopniu polega na zewnętrznych dostawcach kluczowych technologii, ponieważ jej udział w opracowywaniu nowych technologii jest ograniczony. Osiągnięcie unijnych celów w zakresie cyfryzacji mogłoby przynieść korzyści gospodarcze rzędu 1,8% PKB.
Pozytywny trend: kompetencje, AI i energia
Należy zauważyć, że raport to nie tylko zestaw negatywów. Komisja odnotowała pewne pozytywne sygnały:
- poprawa uznawania kwalifikacji zawodowych między państwami, co ułatwia mobilność pracowników;
- większa aktywność w zakresie nadzoru rynku i kontroli produktów;
- wzrost zastosowania AI, chmury i analityki danych przez firmy UE;
- większe wsparcie inwestycyjne na rzecz transformacji przemysłowej (InvestEU);
- rosnący udział energii odnawialnej w konsumpcji energii;
- większa roczna zdolność wytwarzania energii odnawialnej.
To dowód, że wysiłki związane z reformami w niektórych obszarach dają efekty — choć są one jeszcze zbyt słabe, by odwrócić ogólne trendy. Niestety w przypadku sektora energii pozytywny obraz rozmywa nieco fakt, że mimo wzrostu udziału odnawialnych źródeł energii i zwiększenia mocy wytwórczych OZE, koszty energii dla firm wciąż są relatywnie wysokie w porównaniu z innymi regionami świata.
Wnioski
Raport jasno pokazuje, że jednolity rynek UE nie jest samonapędzającym się mechanizmem. Aby utrzymać konkurencyjność na globalnej arenie, UE musi skoncentrować się na:
- usuwaniu barier w handlu towarami i usługami;
- przyspieszeniu cyfryzacji i uproszczeniu procedur;
- wspieraniu innowacji i inwestycji w strategiczne technologie;
- wzmocnieniu egzekwowania prawa rynku wewnętrznego.
Komisja wskazuje na roczne oszczędności obciążeń administracyjnych w wysokości około 15 mld EUR dzięki działaniom upraszczającym podjętym w 2025 r.: 11,9 mld EUR z dziesięciu dotychczas przedstawionych pakietów omnibus oraz 3,1 mld EUR z innych inicjatyw przyjętych w 2025 r. Mimo to zdolność jednolitego rynku do generowania nowej dynamiki wzrostu wyraźnie słabnie. Stabilność wskaźników nie przekłada się na wzrost konkurencyjności w skali globalnej, co sugeruje, że obecny model funkcjonowania rynku wewnętrznego osiągnął granice swojej efektywności. To alarm dla decydentów i biznesu, bo stagnacja dziś to utrata dynamiki jutro.
Publikacja Komisji dostępna jest tutaj.
Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – luty 2026