Konfederacja Lewiatan już 13 lat temu zainicjowała działania, które doprowadziły do obecnie trwających prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne w zakresie dotyczącym reklamy aptek. 23 lutego 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie konsultacyjne, podczas którego zaprezentowano nową wersję projektu nowelizacji – głos Konfederacji Lewiatan został wysłuchany.
Rys historyczny
Obowiązujące w Polsce od 2012 r. przepisy za niedozwoloną reklamę uznają wszelkie informacje przekazywane pacjentowi przez aptekę, wykraczające poza dwa wąskie wyjątki wskazane w Ustawie – dotyczące informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki. W praktyce przepisy te nie stanowią wyłącznie zakazu reklamy, lecz prowadzą do zakazu jakiekolwiek komunikacji dotyczącej apteki oraz prowadzonej przez nią działalności. Zakazowi temu towarzyszy kara pieniężna w wysokości do 50 000 PLN (ok. 12 000 EUR).
W listopadzie 2013 r. Konfederacja Lewiatan skierowała do Komisji Europejskiej skargę indywidualną na obowiązujący zakaz reklamy aptek.
W 2019 r., w pierwszym etapie procedury o naruszenie prawa UE, Komisja Europejska skierowała do Polski wezwanie do usunięcia uchybienia. Wskazała w nim, że wspomniany przepis jest sprzeczny z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31, dotyczącym używania informacji handlowych, które są częścią usługi społeczeństwa informacyjnego świadczonej przez przedstawiciela zawodu regulowanego, a także z art. 49 i 56 TFUE, dotyczącymi odpowiednio swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług
W odpowiedzi Polska podniosła przede wszystkim, że zakres ograniczenia swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług wynikający z art. 94a ust. 1 dotyczy wyłącznie przekazów, których jednoznacznym celem jest zwiększenie sprzedaży produktów oferowanych w aptece. Wskazała również, że przepis realizuje ogólny cel polegający na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego. Ponadto argumentowała, że regulacja nie narusza dyrektywy 2000/31, ponieważ znaczna część usług farmaceutycznych świadczonych przez farmaceutów nie wchodzi w zakres działalności aptek lub punktów aptecznych, a tym samym nie podlega zakazowi.
Komisja Europejska uznała tę odpowiedź za niesatysfakcjonującą i w 2020 r. skierowała do Polski uzasadnioną opinię, wzywając do podjęcia działań niezbędnych do wykonania ciążących na niej zobowiązań w terminie trzech miesięcy od jej otrzymania.
W odpowiedzi na uzasadnioną opinię Polska przedstawiła okoliczności towarzyszące przyjęciu omawianego przepisu, wskazując na występowanie negatywnych zjawisk na krajowym rynku farmaceutycznym. Jednocześnie zadeklarowała gotowość rozważenia zmiany jego brzmienia.
Po zakończeniu tej korespondencji Komisja Europejska wniosła skargę do Trybunału Sprawiedliwości UE. Trybunał Sprawiedliwości UE uwzględnił skargę Komisji Europejskiej i w wyroku z 19 czerwca 2025 r. (C-200/24) uznał, że Polska naruszyła dyrektywę o handlu elektronicznym, a także art. 49 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (gwarantujące swobodę przedsiębiorczości oraz swobodę świadczenia usług), zakazując reklamy aptek, punktów aptecznych i ich działalności zgodnie z polskim prawem farmaceutycznym.
30 stycznia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła decyzję w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i skierowała do Polski wezwanie do usunięcia uchybienia w związku z niezastosowaniem się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE.
Prace nad nowelizacją
12 grudnia 2025 r. opublikowano pierwszą wersję Projektu, wyznaczając 21-dniowy termin na zgłaszanie uwag w ramach konsultacji publicznych.
Konfederacja Lewiatan z zadowoleniem przyjęła podjęcie inicjatywy legislacyjnej zmierzającej do zmiany dotychczasowego modelu całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności i dostosowania krajowych regulacji do standardów wynikających z prawa unijnego. Wskazywaliśmy jednak, że choć kierunek Projektu – polegający na odejściu od zakazu generalnego na rzecz dopuszczenia reklamy przy jednoczesnym wprowadzeniu określonych ograniczeń – jest zasadniczo spójny z rozstrzygnięciem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to niektóre proponowane rozwiązania mogą budzić wątpliwości co do ich zgodności z prawem UE. W tym kontekście nasze szczególne wątpliwości budziły zawarte w Projekcie odesłanie do zasad etyki i deontologii zawodowej jako kryterium oceny legalności reklamy aptek, szerokie i nieostre zakazy perswazji, czy utrzymanie zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności związanej z wyrobami medycznymi.
W konsultacjach publicznych wzięło udział 29 podmiotów, które zgłosiły łącznie 172 uwagi. Ich efektem są istotne zmiany względem pierwotnej wersji Projektu, w tym rozwiązania uwzględniające postulaty Konfederacji Lewiatan. W naszej ocenie kierunek przyjętych zmian jest właściwy i ogranicza zakres Projektu do rozwiązań rzeczywiście uzasadnionych potrzebą ochrony pacjentów.
Przed nami dalsze prace nad finalnym kształtem art. 94a Prawa farmaceutycznego.
dr Iga Jaroszewska, ekspertka ds. ochrony zdrowia i sektora life sciences, Konfederacja Lewiatan
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – marzec 2026