Szczegółowe założenia Clean Industrial Deal, czyli zapowiedzianego przez von der Leyen sztandarowego projektu KE, poznamy 26 lutego. Strategia ma na celu budowanie bardziej konkurencyjnego i zrównoważonego przemysłu w Europie, z jednoczesnym uwzględnieniem potrzeb społecznych i współpracy międzynarodowej.
Wiemy już, że skupi się ona na sześciu kluczowych filarach: cenach energii, finansowaniu, recyklingu i surowcach krytycznych, rynku pracy, wspieraniu nowych rynków oraz działaniach międzynarodowych.
- Bezpieczeństwo energetyczne i ceny energii
Wysokie ceny energii w UE to jeden z powodów malejącej konkurencyjności firm europejskich. W związku z tym, Komisja zaprezentuje plan działań na rzecz tańszej energii, koncentrując się na dywersyfikacji dostaw, modernizacji sieci elektrycznych i magazynów energii oraz lepszej integracji systemów niskoemisyjnych.
- Finansowanie przemysłu
Temat ten pojawia się w toczących się pracach nad nowymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi. Coraz częściej pojawiają się postulaty, aby środki na rozwój sektora czystych technologii i przemysłów energochłonnych pochodziły spoza WRF, czyli z emisji wspólnego długu przez UE.
- Recykling i surowce krytyczne
W ramach walki z niedoborem zasobów Komisja zaproponuje Circular Economy Act, który ma zmniejszyć ilość odpadów i poprawić dostęp do surowców krytycznych.
- Rynek pracy i umiejętności
Strategia podkreśla znaczenie rozwoju umiejętności i tworzenia nowych miejsc pracy w procesie zielonej transformacji. Bez odpowiedniego zaadresowania tych elementów, poparcie dla zmian wśród Europejczyków będzie malało.
- Nowe rynki (lead markets)
Komisja chce stymulować popyt na zrównoważone produkty, np. wprowadzając obowiązkowe kwoty na materiały przyjazne dla klimatu w zamówieniach publicznych. Ułatwienia biurokratyczne mają wspierać zarówno tradycyjne, jak i nowe sektory.
- Działania międzynarodowe
Ważnym elementem strategii będzie połączenie dyplomacji i narzędzi handlowych. „Klauzule lustrzane” (mirror clauses) w umowach handlowych mają zapewnić, że importowane produkty będą spełniały europejskie standardy środowiskowe i produkcyjne.
W oczekiwaniu na publikację Clean Industrial Deal, BusinessEurope zwraca uwagę na konieczność przyjęcia zestawu działań wspierających rozwój innowacji, transformację energetyczną i gospodarkę cyrkularną. Oto najważniejsze postulaty:
- Finansowanie badań i innowacji
W kolejnym wieloletnim budżecie UE konieczne jest zwiększenie środków na projekty przemysłowe i współpracę międzysektorową.
- Transformacja energetyczna i neutralność technologiczna
Należy zagwarantować neutralność technologiczną w przepisach dotyczących energii i klimatu, aby wszystkie niskoemisyjne źródła energii były traktowane jednakowo. Kluczowe jest przyspieszenie budowy infrastruktury energetycznej, w tym interkonektorów, oraz eliminacja barier dla zawierania długoterminowych umów. Powinno się zwiększyć finansowanie na rozwój niskoemisyjnych technologii energetycznych.
- Rozwój gospodarki wodorowej
Rozwój rynku gazów odnawialnych i niskoemisyjnych oraz wodoru wymaga wsparcia finansowego i uproszczenia procedur w ramach IPCEI. Wdrażanie regulacji dotyczących wodoru powinno uwzględniać elastyczne podejście do emisji i zapewniać konkurencyjność europejskich produktów na rynkach światowych.
- Przyspieszenie projektów dekarbonizacyjnych
Ważne jest uproszczenie i przyspieszenie procesów pozwalających na realizację projektów związanych z dekarbonizacją. Nowe ramy prawne, takie jak Decarbonisation Accelerator Act, powinny umożliwiać rozwój projektów w obszarach przyspieszonej dekarbonizacji.
- Gospodarka cyrkularna i zrównoważony rozwój
UE powinna wprowadzić kryteria promujące produkty z wysoką zawartością materiałów recyklingowanych i bazujących na odnawialnych surowcach.
- Wsparcie przemysłu ciężkiego i ochrona przed ucieczką emisji
W przypadku sektora przemysłowego należy rozszerzyć programy wsparcia, by zmniejszyć ryzyko inwestycyjne w dekarbonizacji. System CBAM powinien zapobiegać utracie konkurencyjności europejskich firm na rynkach międzynarodowych, m.in. poprzez zapewnienie rekompensat eksportowych.
Kinga Grafa, dyrektorka Przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli
Artykuł do Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – styczeń 2025