Globalna strategia zdrowotna UE – czego będzie dotyczyła?
29 czerwca 2022

Globalna strategia zdrowotna UE – czego będzie dotyczyła?

fot. Natanael Melchor / Unsplash

Podstawą do działań globalnych Unii Europejskiej jest program „Global Gateway”. Jest to strategia, która ma na celu rozwiązanie globalnych problemów takim jak przeciwdziałanie zmianie klimatu, reforma systemów opieki zdrowotnej oraz poprawa konkurencyjności i bezpieczeństwa globalnych łańcuchów dostaw.

W latach 2021-2027 instytucje UE i Państwa Członkowskie uruchomią inwestycje o wartości 300 mld euro. W zakresie ochrony zdrowia, jednym z celów programu jest wzmocnienie łańcuchów dostaw i rozwój produkcji lokalnej produktów farmaceutycznych. UE będzie współpracować z krajami partnerskimi, aby zdywersyfikować łańcuchy dostaw produktów farmaceutycznych.

W maju bieżącego roku, podczas spotkania Ministrów Zdrowia Grupy G7 Stella Kyriakides (komisarz UE ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności) i Jutta Urpilainen (komisarz UE ds. partnerstw międzynarodowych) ogłosiły rozpoczęcie prac nad Globalną strategią zdrowotną UE (EU Global Health Strategy). Wspomniana strategia ma być częścią programu Global Gateway.

W ocenie przedstawicielek Komisji Europejskiej problemy zdrowotne muszą być rozwiązane w skali globalnej. UE będzie się starała usprawniać systemy opieki zdrowotnej, tak aby mogły one skuteczniej zapobiegać globalnym zagrożeniom dla zdrowia i skuteczniej na nie reagować, a także zwalczać wszystkie choroby zakaźne i niezakaźne.

Zgodnie ze słowami Stelli Kyriakides i Jutty Urpilainen: „Musimy zawrzeć silne strategiczne partnerstwa w dziedzinie zdrowia z innymi regionami świata. Musimy wzmocnić lokalny potencjał produkcyjny w dziedzinie ochrony zdrowia, zarówno w Afryce, jak i poza nią. W naszych działaniach musimy postawić na podejście „Jedno zdrowie”, uznając nierozerwalny związek między zdrowiem ludzi, zwierząt, roślin i ich wspólnego środowiska”.

Konfederacja Lewiatan będzie monitorować rozwój Globalnej strategii zdrowotnej i informować członków o potencjalnych możliwościach włączenia się biznesu do tejże strategii.

 


Kacper Olejniczak, ekspert Lewiatana ds. branży life sciences.

Artykuł dla czerwcowego wydania Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan

Zakaz reklamy aptek stoi na drodze rozwoju usług i opieki farmaceutycznej
20 maja 2022

Zakaz reklamy aptek stoi na drodze rozwoju usług i opieki farmaceutycznej

fot. Dima Mukhin / Unsplash

Od 10 lat przepisy prawa farmaceutycznego skutecznie blokują możliwość informowania pacjentów o usługach farmaceutycznych i opiece farmaceutycznej.

Obowiązujące od 2012 r. w Polsce przepisy za zakazaną reklamę uznają wszelkie informacje przekazywane pacjentowi przez aptekę, wykraczające poza wskazane w regulacji dwa wąskie wyjątki, dotyczące informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki. W efekcie przepisy te nie stanowią tylko zakazu reklamy, lecz w praktyce są zakazem jakiejkolwiek komunikacji dotyczącej apteki i działań przez nią prowadzonych.

W konsekwencji zakazane jest komunikowanie czy informowanie o akcjach promujących zdrowie, akcjach profilaktycznych związanych z pomiarem ciśnienia czy poziomu cukru oraz opiece farmaceutycznej czy usługach farmaceutycznych świadczonych w aptece (np. przegląd leków przed wyjazdem na wakacje). Stąd też opieka czy usługi farmaceutyczne, chociaż formalnie dopuszczone, są oferowane
w ograniczonym zakresie, gdyż apteki w obawie przed sankcjami, powstrzymują się od informowania o nich albo po prostu ich nie wprowadzają.

Problem staje się szczególnie widoczny, odkąd opiekę i usługi uregulowano częściowo ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty. Chodzi o model i zakres opieki farmaceutycznej oraz świadczenie szeregu usług farmaceutycznych w aptekach, umożliwiający m.in. szczepienia na COVID-19 czy grypę.

O ile wspomniane powyżej zapisy ustawy trzeba ocenić pozytywnie, to należy podkreślić, że nie wystarczą one, aby polscy pacjenci mogli w praktyce korzystać na szerszą skalę z nowych usług dostępnych w aptekach. Potencjał farmaceutów pracujących w aptekach został w pewnym stopniu dostrzeżony przez ustawodawcę, poprzez przyznanie na ich rzecz większych uprawnień. Nadal nie mają oni jednak możliwości informowania pacjentów o dostępnej w aptece palecie usług z uwagi na bardzo szeroko zakreślony zakaz reklamy deprecjonujący rozwój przyznanych farmaceutom uprawnień. Pacjenci nie są przyzwyczajeni do dostępności w aptekach nowo wprowadzonych usług, często traktując ją jedynie jako miejsce, w którym nabywa się leki i koło się zamyka.

Tylko zintensyfikowanie odpowiednich działań mających na celu przyspieszenie postępowania Komisji Europejskiej, dotyczącego złożonej w roku 2013 przez Konfederację Lewiatan skargi w zakresie zakazu reklamy (znak EU PILOT 7216/14/MARK) może doprowadzić do oczekiwanych rezultatów.

Rozwiązanie jest proste. Wystarczy wyłączyć spod zakazu reklamy m.in. aktywności realizujące funkcję apteki jako placówki ochrony zdrowia, w tym informowanie o świadczonych usługach związanych z jego ochroną. Zasadnym jest też wprowadzenie obowiązku, aby każda apteka oraz punkt apteczny była zobowiązana do informowania pacjentów o zakresie świadczonych przez siebie usług zdrowotnych. Proponowany obowiązek istnieje już w przypadku podmiotów wykonujących działalność leczniczą, które podają do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń.

Reasumując, sytuacja rynkowa jest o wiele lepsza niż 10 lat temu, bo usługi i opieka farmaceutyczna chociaż powoli, wdrażane są w aptekach. Nadal jednak nad interpretowanie zakazu reklamy przez Inspekcję Farmaceutyczną powoduje, że przedsiębiorcy apteczni w Polsce muszą działać w warunkach znacznej niepewności prawa. Nawet, gdy rozważają podjęcie legalnego działania informacyjnego obawiają się, że ostanie ono zakwestionowane. Sytuacji nie polepsza nawet to, że w ostatnim czasie sądy ukróciły najdalej idące działania organów, uchylając szczególnie bezprawne decyzje. Pomimo takich wyroków Inspekcja kontynuuje rozszerzające wykładanie zakazu reklamy, nie zważając na konstytucyjne zasady regulacji działalności gospodarczej wymagające, aby zakazy tego typu interpretować ściśle.


Marcin Piskorski

Artykuł dla majowego wydania Brussels Headlines, newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan

Liberalizacja relacji handlowych UE-Ukraina
20 maja 2022

Liberalizacja relacji handlowych UE-Ukraina

fot. Diana Vyshniakova / Unsplash.com

Po wniosku Komisji Europejskiej przedłożonym pod koniec kwietnia oraz zielonym świetle od Parlamentu Europejskiego, Rada UE przyjęła 24 maja rozporządzenie umożliwiające tymczasową liberalizację handlu i inne koncesje handlowe w odniesieniu do niektórych produktów ukraińskich.

Publikacja dokumentu oznacza brak ceł na cały ukraiński eksport do Unii Europejskiej przez okres jednego roku. To między innymi efekt rozmów przewodniczącej Komisji Europejskiej z prezydentem Ukrainy. Tak szybkie i zarazem szerokie zawieszenie ceł importowych znacznie ułatwi eksport ukraińskich towarów przemysłowych i rolnych do UE oraz pobudzi ukraińską gospodarkę. O takie rozwiązanie zabiegaliśmy od początku konfliktu za naszą wschodnią granicą.

Konsekwencje wojny na Ukrainie dla gospodarki

Wojna na Ukrainie wywarła niszczący wpływ na zdolności produkcyjne kraju, infrastrukturę transportową, a także zdolność do handlu z resztą świata, m. in. poprzez brak dostępu do Morza Czarnego. Jej konsekwencje nie mogą być lekceważone zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i międzynarodowym, m. in. z uwagi na bezpieczeństwo żywnościowe.

Od 1 stycznia 2016r., UE i Ukraina stosują tymczasowo pogłębioną i kompleksową umowę o wolnym handlu (DCFTA). Umowa ta otwiera rynki towarów i usług po obu stronach w oparciu o przewidywalne i możliwe do wyegzekwowania przepisy handlowe. Unia Europejska jest jednym z największych partnerów handlowych Ukrainy. Wymiana handlowa w 2021r. wyniosła ponad 52 mld euro, czyli dwa razy więcej niż w momencie wejścia w życie DCFTA. Wśród najważniejszych towarów eksportowych są: żelazo, stal, produkty górnicze, rolne, chemiczne, maszyny.

Decyzja Rady UE z 24 maja

Na mocy rozporządzenia Rady, zawieszone zostają w szczególności:

  • wszystkie taryfy celne na mocy tytułu IV Układu o stowarzyszeniu między UE a Ukrainą, które nie zostały jeszcze zliberalizowane. Zawieszenie obejmuje w szczególności: produkty przemysłowe, owoce i warzywa podlegające systemowi cen wejścia oraz produkty rolne i przetworzone produkty rolne objęte kontyngentami taryfowymi;
  • pobieranie ceł antydumpingowych na import pochodzący z Ukrainy; oraz
  • stosowanie wspólnych reguł importowych w odniesieniu do importu pochodzącego z Ukrainy.

Dodatkowo, Rada zwiększyła wsparcie dla ukraińskich sił zbrojnych w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, które pozwolą UE na dalsze wspieranie ukraińskich sił zbrojnych w celu obrony integralności terytorialnej i suwerenności kraju oraz ochrony ludności cywilnej. Po przyjęciu w tym roku trzech transz wsparcia na łączną kwotę 1,5 mld euro, została wczoraj uruchomiona czwarta transza w wysokości 500 mln euro.


Kinga Grafa, dyrektorka Przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Artykuł dla majowego wydania Brussels Headlines, newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan

Unia Europejska a zdrowie publiczne. Kolejny obszar integracji unijnej?
20 maja 2022

Unia Europejska a zdrowie publiczne. Kolejny obszar integracji unijnej?

fot. Hush Naidoo Jade Photography / Unsplash

Starzejące się społeczeństwo europejskie, skala obciążenie dla systemów ochrony zdrowia spowodowana pandemią COVID-19, zmiany klimatu czy rosnąca odporność na antybiotyki były katalizatorami zwiększenia roli zdrowia publicznego w polityce unijnej. Między innymi w wyniku tych zjawisk Unia Europejska zdecydowała się pracować nad Europejską Unią Zdrowotną.

Komisja Europejska zdecydowała, że w ramach tego projektu będzie dążyć do stworzenia ram prawnych, których celem będzie przygotowanie Państw Członkowskich na przyszłe kryzysy zdrowotne, wzmocnienie ich wspólnej reakcji na nie, wzmocnienie zdolności pozyskiwania innowacyjnych i niedrogich produktów medycznych oraz wspólne doskonalenie metod leczenia i opieki chorób nowotworowych.

Głos Lewiatana w dyskusji

Jako Konfederacja Lewiatan zabieramy  głos w unijnej dyskusji dotyczącej zdrowia publicznego.

Uważamy, że Europa powinna budować swoją suwerenność i bezpieczeństwo lekowe. Produkcja leków na terenie Unii Europejskiej powoduje, że ryzyko braków leków w wyniku zerwania łańcuchów dostaw jest mitygowane. Pandemia COVID-19 i wojna w Ukrainie uświadamiają, że ryzyko braku dostaw jest wysoka. W tym celu Konfederacja Lewiatan szeroko apelowała o wzmacnianie zdolności produkcyjnych API (Active Pharmaceutical Ingredient), czyli tych cząsteczek leku, które powodują, że dany lek działa i pełni swoją funkcję.

Także kwestia dostępu do leków jest kluczowa. Pacjenci powinni mieć możliwość uzyskiwania dostępu do leków bez przeszkód, w momentach kiedy leczenie farmaceutyczne jest niezbędne. Często pierwszym kontaktem dla pacjentów są lokalni farmaceuci. Komunikacja między farmaceutami a pacjentami powinna umożliwiać pełne informowanie pacjentów o usługach aptek i możliwościach realizacji świadczeń prozdrowotnych w danej aptece. Jest to podstawa dla dobrze funkcjonującego zdrowia publicznego. W ramach Państw Członkowskich Unii Europejskiej widzimy różnice w regulacji prawnej komunikacji farmaceuty i pacjenta. Całkowity zakaz komunikacji, który obowiązuje w prawie polskim, naszym zdaniem jest niezgodny z prawem unijnym, a dokładniej ze swobodą świadczenia usług i ma negatywny wpływ na poziom zdrowia publicznego. Dlatego od lat działamy na rzecz liberalizacji przepisów, która umożliwi podstawową komunikację na linii farmaceuta-pacjent, która będzie z korzyścią dla zdrowia pacjentów!

Dyskusja na temat zdrowia publicznego w Unii Europejskiej trwa. Jako Konfederacja Lewiatan będziemy dalej jej aktywnym uczestnikiem, tak żeby przyszłe ramy legislacyjne sprawne funkcjonowanie przedsiębiorców z korzyścią dla europejskiej ochrony zdrowia.

Wzmocnienie kompetencji UE w zakresie zdrowia publicznego?

Kompetencje Unii Europejskiej w zakresie ochrony zdrowia są ograniczone. Unia uzupełnia polityki krajowe, głównie skupiając się na działaniach koordynujących i wprowadzających jednolite standardy (poza obszarem leków i wyrobów medycznych, gdzie Unia ma szersze uprawnienia). Dyskusja polityczna i inicjatywy legislacyjne wskazują na rosnące znaczenie obszaru zdrowia publicznego w UE. Obserwujemy wzrost znaczenia zdrowia publicznego w działaniach instytucji europejskich, które stopniowo powiększają swoje kompetencje w tym obszarze bez zmiany traktatów unijnych. Można się zastanawiać się czy takie działanie (na które widzimy zgodę Państw Członkowskich) doprowadzi w niedalekiej przyszłości do zmian traktatów unijnych i oficjalne przekazanie kompetencji w zakresie zdrowia na poziom UE.

 


Kacper Olejniczak, ekspert ds. branży life sciences

Artykuł dla majowego wydania Brussels Headlines, newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan

Data Act szansą na duże zmiany dot. funkcjonowania internetu rzeczy oraz chmury
22 kwietnia 2022

Data Act szansą na duże zmiany dot. funkcjonowania internetu rzeczy oraz chmury

fot. Joseph Frank / Unsplash

Komisja Europejska pod koniec lutego br. opublikowała projekt Aktu w sprawie danych (Data Act). Celem Brukseli jest zapewnienie użytkownikom biznesowym i konsumentom dostępu do danych, które współtworzą, i dzielenia się nimi podczas korzystania z podłączonych urządzeń (IoT) lub odpowiednich usług, takich jak np. wirtualni asystenci.

Dotychczas dane te były w posiadaniu producentów urządzeń lub twórców usług.

Dzięki nowej regulacji możliwe będzie dzielenie się danymi z podmiotami trzecim (głównie mniejszymi podmiotami działającymi na rynku unijnym) w celu świadczenia usług posprzedażowych czy naprawczych lub innych innowacyjnych usług opartych na danych. Dodatkowo, małe i średnie przedsiębiorstwa będą mogły liczyć na ochronę przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi zawartymi w umowach dot. udostępniania danych.

Data Act pozwoli klientom biznesowym i konsumentom łatwiej zmienić dostawcę usług chmurowych, ograniczając bądź niwelując problemy techniczne, prawne oraz kontraktowe związane z taką zmianą.

Lewiatan włączył się w konsultacje stanowiska rządu do projektu Aktu w sprawie danych, wskazując na potrzebę doprecyzowania typu usług (related services), które mają być objęte zakresem nowej regulacji, sposobów ochrony tajemnic handlowych użytkowników, czy potrzebę przeprowadzenia szczegółowszej analizy rozwiązań dotyczących zmiany dostawców chmury z uwzględnieniem różnorodności usług w chmurze, ilości i złożoności danych gromadzonych przez firmy „chmurowe”.

Zobacz projekt Aktu w sprawie danych >>


Aleksandra Musielak, dyrektorka Departamentu Rynku Cyfrowego

Artykuł dla kwietniowego wydania Brussels Headlines, newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan

Czy ogólne ramy prawne jednolitego rynku są rzeczywiście solidne? Raport KE
22 kwietnia 2022

Czy ogólne ramy prawne jednolitego rynku są rzeczywiście solidne? Raport KE

fot. CHUTTERSNAP / Unsplash

22 lutego Komisja Europejska opublikowała Roczny Raport nt. Jednolitego Rynku (ASMR), będący zobowiązaniem i odpowiedzią na prośbę Rady UE o coroczne raportowanie o stanie jednolitego rynku.

Pięć załączników do ASMR zawiera dodatkowe dane dotyczące wdrażania niektórych unijnych dokumentów strategicznych np. strategii przemysłowej, strategii MŚP, wielkości inwestycji, ale tylko załącznik nr. 2 dotyczy barier na jednolitym rynku. Jest to podsumowanie realizacji planu działania UE do 2020 r. na rzecz wzmocnienia jednolitego rynku. Niestety raport odnosi się do barier regulacyjnych w bardzo ograniczonym zakresie i w zasadzie nie daje żadnych wskazówek, co do dalszego kierunku ich usuwania.  

Główne ustalenia raportu

Raport przedstawia bieżącą odbudowę tzw. ekosystemów przemysłowych[1] po kryzysie wywołanym pandemią, odnosząc się do sektorów najbardziej nim dotkniętych i tych, które mają największe trudności z powrotem do normy. Pokazane zostały wahania wskaźnika zaufania gospodarczego, wzrost cen producentów oraz brak równowagi podaży i popytu, które mają wpływ na przedsiębiorstwa działające na jednolitym rynku. ASMR zwraca uwagę, że cyfryzacja odgrywa kluczową rolę dla odporności przedsiębiorstw w czasach kryzysu zauważając, że MŚP w sektorze cyfrowym odnotowały spadek wartości dodanej o zaledwie 0,5% w porównaniu z MŚP „niecyfrowymi”, których wartość dodana spadła aż o 8% (dane za 2020 r.).

Działania Komisji Europejskiej dot. barier na jednolitym rynku UE

Raport odnosi się również do egzekwowania zasad jednolitego rynku i pozostałych barier. Komisja wskazuje, że skoncentrowała się na następujących obszarach:

  • towary
  • zamówienia publiczne
  • opóźnienia w płatnościach
  • usługi

W konsekwencji przyjęła ona 120 decyzji w formalnych postępowaniach w sprawie naruszenia przepisów. Raport poświęca dużo uwagi środkom egzekwowania w odniesieniu do dyrektywy ws. uznawania kwalifikacji zawodowych (restrykcyjne regulacje dotyczące zawodów, funkcjonowanie europejskiej legitymacji zawodowej, ostrzeżenia, częściowy dostęp do usług zawodowych itp.) oraz dyrektywy usługowej (w sprawozdaniu odnotowano „znaczące postępy w kierunku w pełni funkcjonujących pojedynczych punktów kontaktowych”, dzięki udoskonaleniu interfejsów użytkownika, rozszerzeniu e-procedur i integracji z narzędziami e-administracji).

Grupa Zadaniowa ds. Jednolitego Rynku (SMET) zajmuje się konkretnymi „barierami systemowymi”[2] i wskazuje na narzędzia prewencyjne, takie jak powiadomienia o projektach regulacji krajowych na mocy dyrektywy w sprawie przejrzystości jednolitego rynku i dyrektywy usługowej, których liczba gwałtownie wzrosła w czasie kryzysu. ASMR nie wspomina jednak o żadnych działaniach ani rezultatach wynikających z tych powiadomień.

Podkreślono działania Komisji w zakresie wewnątrzunijnych ograniczeń lub zakazów wywozu przez państwa członkowskie produktów leczniczych i budowlanych oraz zgodności z przepisami w sektorze motoryzacyjnym, a także w zakresie zamówień publicznych w odniesieniu do ograniczeń dotyczących podwykonawstwa lub obowiązku posiadania lokalnego przedstawiciela, aby móc prowadzić wymianę handlową.

Jeśli chodzi o usługi, Komisja powtarza swoje dotychczasowe działania dotyczące wspólnego dobrowolnego formularza elektronicznego do zgłaszania delegowania pracowników oraz ogólnej koncepcji wykorzystania norm europejskich w celu usunięcia barier w świadczeniu usług transgranicznych.

Instrument na rzecz Stabilności i Bezpieczeństwa Jednolitego Rynku – ruszają konsultacje publiczne Komisji Europejskiej

Co ciekawe, Komisja stwierdza, że „ogólne ramy prawne jednolitego rynku uznaje się za solidne” w rozdziale poświęconym wyzwaniom dla łańcucha dostaw w związku z kryzysem Covid-19. ASMR potwierdza, że dostępność informacji i kanały komunikacji w sytuacjach kryzysowych pozostają kluczowymi wyzwaniami, które należy rozwiązać za pomocą Instrumentu na rzecz Stabilności i Bezpieczeństwa Jednolitego Rynku (SMEI). Otóż Komisja planuje, że będzie to instrument służący do rozwiązywania wszelkich kryzysów związanych ze zdrowiem publicznym, klęskami żywiołowymi, kryzysami migracyjnymi, konfliktami zbrojnymi, poważnymi awariami technologicznymi lub innymi kryzysami, które mogą znacząco utrudnić swobodny przepływ osób, towarów i usług na jednolitym rynku oraz zakłócić łańcuchy dostaw.

Głównym celem w ramach inicjatywy SMEI jest zwiększenie odporności jednolitego rynku poprzez odpowiednie i niezbędne przygotowanie na sytuacje i zarządzanie kryzysowe oraz zagwarantowanie jego sprawnego funkcjonowania w czasach kryzysu. Komisja Europejska w końcu rozpoczęła konsultacje publiczne w tej sprawie. Zainteresowane tym tematem firmy zachęcamy do kontaktu z Konfederacją Lewiatan.

Ocena Raportu przez BusinessEurope i Konfederację Lewiatan

Mankamentem jest to, iż pomimo raport jest zatytułowany „Roczne sprawozdanie na temat jednolitego rynku 2022”, to nie ma w nim zbyt wielu informacji oceniających rzeczywiste bariery, z wyjątkiem sprawozdania z realizacji planu działania na rzecz egzekwowania przepisów dot. jednolitego rynku w załączniku nr 2. ASMR jest kompilacją przemyśleń i działań Komisji dotyczących jej strategii przemysłowej i podejścia opartego na ekosystemach przemysłowych, w tym skutków pandemii, ale niewiele mówi o barierach regulacyjnych dla transgranicznej działalności gospodarczej. Powtarza on wiele informacji, które były już publicznie dostępne przez rok lub kilka lat, czasami poświęcając wiele miejsca oczywistym stwierdzeniom i ich wyjaśnieniom (np. „wyzwania związane z łańcuchem dostaw mogą mieć negatywny wpływ na ożywienie gospodarki UE”, „wyniki gospodarcze jednolitego rynku usług można poprawić poprzez zmniejszenie barier regulacyjnych i zapewnienie, że ograniczenia regulacyjne są odpowiednie i proporcjonalne”).

Ponadto, nie trudno jest zakwestionować stwierdzenie Komisji, iż „ogólne ramy prawne jednolitego rynku uznaje się za solidne”. Sama ilość naruszeń, interwencji i działań Komisji wspomnianych w Raporcie zdaje się temu przeczyć, nie mówiąc już o niektórych niedawno przyjętych, nowych unijnych inicjatywach legislacyjnych takich jak np. Pakiet Mobilności I, wprowadzający nieuzasadnione bariery na rynku świadczenia usług w sektorze transportu drogowego.

W związku z powyższym należy stwierdzić, iż Raport odnosi się do barier regulacyjnych na jednolitym rynku UE w bardzo ograniczonym zakresie i w zasadzie nie daje żadnych wskazówek, co do dalszego kierunku ich usuwania. Dlatego ma on niestety niewielkie znaczenie instrumentalne.

[1]Jest to lista zdefiniowanych przez Komisję Europejską 14 ekosystemów przemysłowych: lotniczy i kosmonautyczny oraz obronny; rolno-spożywczy; budownictwo; kulturalny i kreatywny; cyfrowy; elektroniczny; energochłonny, energetyczno-odnawialny, zdrowia; mobilność – transport – motoryzacja; bliskość, gospodarka społeczna i bezpieczeństwo cywilne; handel detaliczny; tekstylny; turystyka.

[2] BusinessEurope przedstawiło ocenę oddzielnego raportu SMET we wrześniu 2021 r., stwierdzając bardzo ograniczone postępy tej grupy zadaniowej.


Adam Dorywalski, ekspert ds. UE, Przedstawicielstwo Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Artykuł dla kwietniowego newslettera Brussels Headlines

Dyrektywa CSDD – zapowiedź dużych zmian w funkcjonowaniu firm
22 kwietnia 2022

Dyrektywa CSDD – zapowiedź dużych zmian w funkcjonowaniu firm

fot. John O'Nolan / Unsplash

23 lutego Komisja Europejska przyjęła projekt dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w obszarze zrównoważonego rozwoju (CSDD). Celem projektu jest wspieranie zrównoważonego i odpowiedzialnego postępowania przedsiębiorstw w globalnych łańcuchach wartości.

Ma to się odbywać poprzez identyfikowanie negatywnego wpływu ich działalności w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska oraz zapobieganie, eliminowanie, łagodzenie i rozliczanie ewentualnych skutków w ramach własnej działalności, działalności spółek zależnych i ich łańcuchów wartości. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej UE dwukrotnie odrzuciła poprzednie propozycje KE. BusinessEurope zgłasza sporo zastrzeżeń do obecnego kształtu dyrektywy.

Cel dyrektywy CSDD

W zamyśle legislatora, nowe przepisy zapewnią przedsiębiorstwom pewność prawa i równe warunki działania na jednolitym rynku, a konsumentom – pewność, że kupowane produkty nie są wytwarzane z wykorzystaniem pracy przymusowej lub w sposób szkodzący środowisku. Dla przykładu, pracownicy muszą mieć zapewnione bezpieczne i zdrowe warunki pracy. Wiele państw członkowskich wprowadziło już krajowe przepisy dotyczące należytej staranności, co prowadzi do fragmentacji unijnego rynku wewnętrznego. Omawiana propozycja ma te przepisy ujednolicić.

Przedsiębiorstwa i sektory objęte dyrektywą

Komisja proponuje objęcie dyrektywą: 1. Wszystkie przedsiębiorstwa unijne z ograniczoną odpowiedzialnością, o znaczącym rozmiarze i mocy gospodarczej (zatrudniające powyżej 500 pracowników i o globalnych obrotach netto powyżej 150 mln euro). 2. Inne przedsiębiorstwa z ograniczoną odpowiedzialnością w zdefiniowanych sektorach o dużym oddziaływaniu, które nie spełniają kryteriów grupy pierwszej, ale zatrudniają powyżej 250 pracowników oraz mają globalne obroty netto przekraczające 40 mln euro. W przypadku tych przedsiębiorstw przepisy zaczną być stosowane 2 lata później niż wobec przedsiębiorstw z grupy 1. Trzecią grupę stanowią przedsiębiorstwa spoza UE, działające na jej terytorium, o obrocie wygenerowanym w UE odpowiadającym progom dla grupy 1 i 2. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) nie są bezpośrednio objęte zakresem wniosku, ale nowe przepisy będą miały znaczący wpływ na ich funkcjonowanie.

Nowe obowiązki podmiotów objętych dyrektywą

Do nowych obowiązków firm będą należały, m. in.:

  • uwzględnienie w swojej polityce zasady należytej staranności,
  • określenie faktycznych i potencjalnych negatywnych czynników oddziałujących na prawa człowieka i środowisko,
  • zapobieganie potencjalnym skutkom lub ich łagodzenie,
  • eliminowanie lub minimalizowanie faktycznych skutków,
  • stworzenie i utrzymywanie procedury skarg,
  • monitorowanie skuteczności polityki i środków w zakresie należytej staranności,
  • publiczne informowanie o należytej staranności.

Ponadto, od przedsiębiorstw z grupy 1 wymagane ma być przyjęcie planu zapewniającego zgodność ich strategii biznesowej z ograniczeniem skutków globalnego ocieplenia do 1,5 °C, zgodnie z porozumieniem paryskim. Plan ten powinien określać, na podstawie dostępnych dla firmy informacji, zakres, w jakim zmiana klimatu stanowi ryzyko lub wywiera wpływ na działalność firmy.

Krajowe organy administracyjne wyznaczone przez państwa członkowskie będą odpowiedzialne za egzekwowanie nowych przepisów. Propozycja dyrektywy wprowadza pojęcie organów nadzorczych o daleko idących kompetencjach. Sugeruje się, aby czerpać inspirację z Krajowych Punktów Kontaktowych (KPK) wprowadzonych przez ramy OECD. Będą one mogły nakładać kary, a ofiary będą miały możliwość wytoczenia powództwa o odszkodowanie za szkody, których można było uniknąć dzięki podjęciu odpowiednich środków należytej staranności. W propozycji KE przewidziano również nowe obowiązki dyrektorów spółek, polegające na tworzeniu zasad należytej staranności, nadzorowaniu ich wdrażania oraz włączeniu ich do strategii korporacyjnej.

Nowa propozycja wprowadza także dodatkowe środki wsparcia przedsiębiorstw, które mogą pośrednio odczuć skutki regulacji. Obejmują one tworzenie stron internetowych, platform lub portali oraz potencjalne wsparcie finansowe dla MŚP.

Stan prac

Prezydencja francuska, wspólnie z Komisją, zorganizowała kilka spotkań grup roboczych i w najbliższym czasie spodziewane są kolejne. Państwa członkowskie podniosły pytania dotyczące m.in. podstawy prawnej dyrektywy (art. 50 i 114 TFUE), pojęcia nawiązanych relacji biznesowych, a także elementów ładu korporacyjnego. Zarówno z KE, jak i Parlamentu Europejskiego, dochodzą głosy, że obecna propozycja jest zbyt mało ambitna i należy to zmienić w trakcie procesu legislacyjnego. Stanowiska państw członkowskich na razie nie są znane.

Reakcja BusinessEurope

BusinessEurope oraz federacje członkowskie są bardzo aktywne w tym procesie. Lobbing federacji z krajów zachodnich rozpoczął się na długo przed publikacją propozycji dyrektywy. Niestety, firmy z naszego regionu pozostają bierne.

Według pierwszej oceny BusinessEurope, propozycja w obecnym kształcie pozostawia zbyt duże pole do interpretacji przez państwa członkowskie, co może ostatecznie doprowadzić do pogłębienia fragmentacji przepisów, podważając w ten sposób jeden z głównych celów tej inicjatywy. Jeżeli chcemy, aby europejskie przedsiębiorstwa pozostały konkurencyjne na arenie globalnej, a jednocześnie skuteczne promowały zrównoważony rozwój i prawa człowieka, ramy muszą być bardziej zharmonizowane, zarówno w państwach członkowskich, ale także w odniesieniu do państw trzecich. Ponadto, wniosek Komisji zawiera wiele złożonej, niejasnej i do pewnego stopnia nowej terminologii w porównaniu z istniejącymi międzynarodowymi ramami i wytycznymi (ONZ/OECD).  Pewność prawa, jasno określone obowiązki i oczekiwania prawne są niezbędne dla powodzenia tej inicjatywy. Dodatkowo, należy pamiętać o jednym ze zobowiązań obecnej KE – dążenia do lepszego stanowienia prawa. Warto zauważyć, że Rada ds. Kontroli Regulacyjnej Komisji dwukrotnie wskazała na poważne uchybienia w ocenie skutków, które nie zostały odpowiednio rozwiązane w momencie publikacji propozycji dyrektywy CSDD.


Kinga Grafa, dyrektorka Przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Artykuł dla kwietniowego wydania newslettera Brussels Headlines

Dyrektywa o zwalczaniu przemocy wobec kobiet w UE – najwyższy czas
22 kwietnia 2022

Dyrektywa o zwalczaniu przemocy wobec kobiet w UE – najwyższy czas

fot. Joonas Sild / Unsplash

Święto kobiet to za mało! Obecnie żaden z istniejących aktów prawnych UE nie odnosi się w sposób kompleksowy do przemocy wobec kobiet ani przemocy domowej, a tym bardziej do cyberprzemocy.

Dlatego EKES z uznaniem wita inicjatywę KE i pracuje nad opinią (SOC/726) dotyczącą projektu dyrektywy PE i Rady o skutecznym zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej w całej UE, która ma ustalić środki dotyczące  kryminalizacji odpowiednich przestępstw i karania za nie, ochrony ofiar i dostępu do wymiaru sprawiedliwości, wsparcia dla ofiar, zapobiegania przemocy wobec kobiet, koordynacji i współpracy. Punktem odniesienia dla dyrektywy jest Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej („Konwencja Stambulska”)[1] z 2014 r. , a dyrektywa służy osiągnięciu celów konwencji w ramach kompetencji UE przez uzupełnienie istniejącego dorobku prawnego UE i przepisów krajowych państw członkowskich w dziedzinach objętych konwencją.

Dyrektywa będzie pierwszym aktem dotyczącym konkretnie tego rodzaju przemocy. Lista możliwych przestępstw jest długa: przemoc seksualna, w tym zgwałcenie, okaleczanie żeńskich narządów płciowych, przymusowe małżeństwo, przymusowa aborcja lub sterylizacja, handel ludźmi w celu wykorzystywania seksualnego, uporczywe nękanie, molestowanie seksualne, kobietobójstwo, nawoływanie do nienawiści i przestępstw ze względu na płeć oraz różne formy przemocy w sieci („cyberprzemocy”), w tym udostępnianie treści intymnych bez zgody lub manipulowanie nimi, cyberstalking i cybernękanie.

To efekt strukturalnej dyskryminacji kobiet. Z kolei przemoc domowa w nieproporcjonalnie dużym stopniu dotyka kobiety. Występuje bez względu na biologiczne lub prawne więzi rodzinne (między partnerami, między innymi członkami rodziny, między rodzicami a dziećmi), ze względu na leżące u ich podstaw wzorce przymusu, władzy lub kontroli. Przemoc domowa może dotyczyć wszystkich ludzi, w tym mężczyzn, osób młodszych lub starszych, dzieci i osób LGBTIQ[2]. Przemoc wobec kobiet i przemoc domowa to kwestie prawa karnego, naruszenia praw człowieka i formy dyskryminacji. Szacuje się, że dotyka jedną trzecią kobiet w UE.

W 2014 r. co dziesiąta kobieta zgłosiła, że padła ofiarą przemocy seksualnej, a co dwudziestą zgwałcono. 20 proc. kobiet doświadczyła przemocy domowej[3]. W 2020 r. co druga młoda kobieta doświadczyła cyberprzemocy ze względu na płeć, w szczególności cyberprzemocy seksualnej. Kobiety są celem ataków ze strony brutalnych prawicowych ugrupowań ekstremistycznych i grup terrorystycznych, na przykład tak zwany ruch „inceli”, tj. żyjących w mimowolnym celibacie (ang. involuntarily celibate), podżega do przemocy wobec kobiet w internecie i przedstawia taką przemoc jako czyny heroiczne. Cyberprzemoc dotyka kobiety aktywne w życiu publicznym, co może skutkować uciszaniem kobiet, utrudnianiem ich uczestniczenia w życiu społecznym i politycznym.

Kobiety doświadczają również przemocy w miejscu pracy: około jedna trzecia kobiet w UE, które doświadczyły molestowania seksualnego, spotkała się z nim w pracy. W strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025[4] zapowiedziano środki UE mające na celu zapobieganie tym formom przemocy, ochronę ofiar, ściganie przestępców oraz wdrażanie powiązanych kompleksowych i skoordynowanych polityk. Podobnie w planie działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych potwierdzono zobowiązanie do zwalczania przemocy ze względu na płeć i zaproponowano w stosowne przepisy.

EKES przygotowuje też opinię z inicjatwy własnej na temat „Równości płci”, która będzie się odnosiła do innych kluczowych kwestii: równości płac, parytetów płci w reprezentacjach politycznych, w strukturach zarządczych, do tzw. kwot.

[1]              Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (Seria Traktatów Rady Europy nr 210), COM(2016) 111.
[2]              Lesbijki, geje, osoby biseksualne, transpłciowe, interseksualne i queer.
[3]              Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), Violence against women: an EU-wide survey. Main results report [Przemoc wobec kobiet. Badanie na poziomie Unii Europejskiej. Sprawozdanie podsumowujące najważniejsze wyniki], 2014. Badanie FRA dotyczące przemocy wobec kobiet przeprowadzono na podstawie wywiadów bezpośrednich z 42 tys. kobiet z całej UE. Jest to najbardziej kompleksowe na całym świecie badanie na temat doświadczeń kobiet związanych z przemocą.
[4]              COM(2020) 152 final.


Lech Pilawski, doradca Zarządu Konfederacji Lewiatan, członek EKES

Artykuł dla kwietniowego wydania Brussels Headlines

Europejski biznes a wspieranie Ukrainy i sankcje na Rosję
24 marca 2022

Europejski biznes a wspieranie Ukrainy i sankcje na Rosję

W ostatnim miesiącu mieliśmy do czynienia z przyjęciem przez UE aż czterech pakietów sankcji wobec Rosji związanych z jej atakiem na Ukrainę. Tymczasem nie tylko polski, ale także europejski biznes stanął murem za Ukrainą, jednoznacznie potępiając Rosję.

BusinessEurope wspiera UE w jej działaniach przeciwko Rosji, a także wyraża solidarność z Ukrainą

BusinessEurope (Konfederacja Lewiatan jest członkiem) na naszą prośbę zwołało na początku marca serię nadzwyczajnych spotkań w związku z wojną na Ukrainie. Dzięki naszym działaniom federacja zrzeszająca pracodawców z całej Europy obrała kurs na wspieranie Ukrainy, wyrażając z nią solidarność i popierając przywódców europejskich w nakładaniu sankcji na Rosję.  Co istotne, w deklaracji przygotowanej na nieformalny szczyt przywódców w Wersalu (10-11 marca br.) znalazło się bardzo ważne zdanie: „Rozumiemy, że stworzenie perspektywy dla narodu ukraińskiego jest ważne i przyjmujemy do wiadomości zapowiedziane rozpatrzenie kandydatury Ukrainy do członkostwa w UE, pod warunkiem spełnienia wszystkich niezbędnych kryteriów”.

BusinessEurope apeluje o wsparcie dla europejskich przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo BusnessEurope przedstawiło swoje postulaty przed odbywającym się  24-25 marca br. szczytem Rady Europejskiej, apelując do UE o przyjęcie środków, które pomogą złagodzić negatywne skutki dla europejskich przedsiębiorców. Jak pokazały ostatnie tygodnie, nasze firmy w aktywny sposób zapewniają Ukrainie pomoc humanitarną i wspierają uchodźców szukających schronienia w UE. BusinessEurope oczekuje przede wszystkim:

  • Stworzenia jasnych wytycznych i szczegółowych informacji na temat sankcji jak i środków wsparcia tak szybko jak to możliwe
  • Skoordynowanego wspólnego wysiłku UE, USA i Wielkiej Brytanii we wdrażaniu sankcji, przygotowywaniu pakietów wsparcia dla przedsiębiorców i pracowników, oraz przygotowywania rozwiązań na wypadek zakłóceń w dostawach
  • Walki z rosnącymi cenami i zabezpieczenia dostaw energii, które pomogą przywrócić Unię na ścieżkę bezpieczeństwa i dobrobytu.

W kwestii polityki energetycznej BusinessEurope, uważe że:

  • UE powinna prowadzić dywersyfikację źródeł dostaw energii przy jednoczesnym powrocie do bardziej realistycznej polityki energetycznej i klimatycznej.
  • W najbliższym czasie podjęte muszą zostać środki mające na celu tymczasowe uregulowanie cen gazu i zniesienie barier dla zintegrowanego europejskiego rynku energii.

Sankcje na Rosję i Białoruś

BusinessEurope organizuje regularnie serię spotkań, w tym z urzędnikami Komisji Europejskiej, podczas których jesteśmy informowani nt. najnowszych sankcji nakładanych na Rosję. Okazuje się, że są to bardzo obszerne dokumenty prawne, które ciężko jednoznacznie interpretować. Dlatego jako Konfederacja Lewiatan przygotowaliśmy przewodnik w języku polskim, który pozwala na szczegółowy wgląd na gospodarczy i handlowy wymiar konfliktu pomiędzy Zachodem a Rosją i Białorusią. Udostępniliśmy między innymi: listę pytań i odpowiedzi dotyczących przewozu towarów do Rosji i Białorusi, zestawienie dotychczasowych sankcji UE i innych państw wobec Rosji i Białorusi oraz podsumowanie „kontrsankcji” wdrożonych przez Rosję.

Warto zwrócić uwagę na to, że w czwartym (tj. najnowszym) pakiecie sankcji wprowadzono zakaz nowych inwestycji w rosyjskim sektorze energetycznym, jak również kompleksowe ograniczenie eksportu sprzętu, technologii i usług dla przemysłu energetycznego. To jest na pewno decyzja przełomowa z punktu widzenia Unii Europejskiej. Oznacza, że takie projekty jak najpierw Nord Stream, a potem jego druga nitka nie będą już mieć miejsca.

Wkrótce nowe wskazówki nt. sankcji UE 

Komisja Europejska (DG FISMA) stworzyła stronę poświęconą sankcjom UE, na której można znaleźć wszystkie istotne informacje na temat sankcji przyjętych po agresji militarnej Rosji na Ukrainę. Można tam również znaleźć opublikowane już wytyczne, w tym dotyczące handlu towarami luksusowymi, a także uzyskać dostęp do nowych dokumentów, gdy tylko zostaną one udostępnione przez Komisję.

Tymczasowe ramy kryzysowe w celu wsparcia gospodarki w kontekście inwazji Rosji na Ukrainę w zakresie pomocy państwa

23 marca br. Komisja Europejska przyjęła tymczasowe ramy prawne w związku z sytuacją kryzysową, aby umożliwić państwom członkowskim skorzystanie z elastycznych mechanizmów przewidzianych w przepisach dotyczących pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w związku z inwazją Rosji na Ukrainę. Według wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Margrethe Vestager „nowe ramy umożliwią państwom członkowskim (i) przyznawanie ograniczonych kwot pomocy przedsiębiorstwom dotkniętym obecnym kryzysem lub związanymi z nim sankcjami i kontrsankcjami; (ii) zapewnienie przedsiębiorstwom wystarczającej płynności finansowej; oraz (iii) zrekompensowanie przedsiębiorstwom dodatkowych kosztów poniesionych w związku z wyjątkowo wysokimi cenami gazu i energii elektrycznej”. 

Prośba Konfederacji Lewiatan

Jeśli Państwa firma/branża ucierpiała w wyniku wojny na Ukrainie/wprowadzonych unijnych sankcji/rosyjskich kontrsankcji, prosimy o taką informację. Przekazujemy je bowiem bezpośrednio do Komisji Europejskiej, która na tej podstawie będzie szykować programy wsparcia dla poszczególnych sektorów.


Artykuł dla marcowego wydania Brussels Headlines – newslettera europejskiego Lewiatana

Adam Dorywalski, ekspert ds. UE w Przedstawicielstwie Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Europa i Ameryka jednym głosem za swobodnym przepływem danych osobowych
24 marca 2022

Europa i Ameryka jednym głosem za swobodnym przepływem danych osobowych

Szefowa Komisji Europejskiej, p. Ursula von der Leyen, wspólnie z Prezydentem Stanów Zjednoczonych, p. Joe Bidenem, ogłosiła osiągnięcie politycznego porozumienia w sprawie nowych ram prawnych dot. transatlantyckiego przepływu danych osobowych.

Szefowa Komisji Europejskiej tak podsumowała decyzję:

Therefore, I am very pleased that we have found an agreement in principle on a new framework for transatlantic data flows. This will enable predictable and trustworthy data flows between the EU and US, safeguarding privacy and civil liberties. I really want to thank Commissioner Reynders and Secretary Raimondo for their tireless efforts over the past months to find a balanced and effective solution. This is another step in strengthening our partnership. We manage to balance security and the right to privacy and data protection.

Porozumienie jest ważne, ponieważ które toruje drogę do przyjęcia przez Komisję Europejską tzw. decyzji o adekwatności, pozwalającej firmom działającym z UE na transfer danych poza terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Negocjacje między Komisją Europejską a rządem USA trwały długo, ale ich pozytywny wynik daję nadzieję na stworzenie nowych ram dla przewidywalnego, godnego zaufania przepływu danych między UE a USA, chroniąc prywatność i swobody obywatelskie.

Przyjęcie decyzji o adekwatności wymaga jeszcze:

  • wniosku Komisji Europejskiej
  • opinii Europejskiej Rady Ochrony Danych
  • zatwierdzenia przez przedstawicieli państw UE
  • przyjęcia decyzji przez Komisję Europejską.

Konfederacja Lewiatan miała udział w tym sukcesie, przekonując przez ostatnie miesiące organy krajowe i unijne na temat potrzeby zapewnienie stabilnego mechanizmu transferu danych poza UE oraz uznania USA za godnego zaufania partnera biznesowego.


Artykuł dla marcowego wydania Brussels Headlines – newslettera europejskiego Lewiatana

Aleksandra Musielak, dyrektorka Departamentu Rynku Cyfrowego