Cele zdrowotne prezydencji belgijskiej w Radzie Unii Europejskiej
15 grudnia 2023

Cele zdrowotne prezydencji belgijskiej w Radzie Unii Europejskiej

fot. Unsplash / CDC

Od 1 stycznia 2024 r. Belgia przejmie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Zgodnie z zapowiedziami celem prezydencji w ochronie zdrowia będzie wzmocnienie odporności UE na przyszłe zagrożenia dla zdrowia. Żeby go zrealizować nacisk zostanie położony na: wzmocnienie zarządzania kryzysowego, wspieranie systemów opieki zdrowotnej i poprawę bezpieczeństwa dostaw leków.

Cele prezydencji belgijskiej odpowiednio wpisują się w potrzeby państw członkowskich.  Doświadczenia ostatnich lat unaoczniły, że sprawne zarządzanie kryzysowe w obszarze zdrowia publicznego jest niezbędne dla opanowania pandemii. Kwestią czasu jest pojawienie się nowych patogenów mogących spowodować kolejną pandemię, a wtedy sprawne zarządzanie kryzysowe połączone z wydajnymi systemami opieki zdrowotnej i szerokim dostępem do leków będzie kluczowe. Także starzejące się społeczeństwa unijne są uzasadnieniem dla tak postawionych celów.

Cele te są także spójne z działaniami podejmowanymi przez Belgię na poziomie unijnym.
W maju br. wtedy przyszła prezydencja belgijska przy wsparciu 18 państw członkowskich, w tym Polski, wezwała Komisję Europejską do pilnych zmian legislacyjnych wspierających produkcję substancji czynnych do leków w Europie. Po stronie europejskiego przemysłu farmaceutycznego są nadzieje na to, że prezydencja belgijska doprowadzi do stworzenie dedykowanego europejskiego aktu legislacyjnego zawierającego zachęty finansowe i regulacyjne do utrzymania i przenoszenia produkcji substancji czynnych i leków gotowych do Europy. W ten sposób wzmocnione zostanie bezpieczeństwo dostaw leków.

Taki akt prawny powinien być powiązany z unijną listą leków krytycznych. Pierwsza wersja unijnego wykazu leków o krytycznym znaczeniu została opublikowana w grudniu br. Jest to narzędzie, które może pomóc uniknąć potencjalnych niedoborów leków w UE. Na liście znajdują się substancje czynne o szerokim zakresie terapeutycznym. Przegląd przeprowadzono przy udziale wszystkich państw członkowskich UE, a także organizacji pacjentów i pracowników służby zdrowia oraz stowarzyszeń branżowych.

Z kolei cel wzmocnienia zarządzania kryzysowego wpisuje się także w plan prac programu EU4Health na 2024 r., który Komisja Europejska przyjęła na początku grudnia br. Cały budżet programu wynosi 752 miliony euro, z których 485 milionów zostanie przeznaczone na wzmocnienie Europejskiego Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Kryzysy Zdrowotne (HERA), żeby sprawniej reagował na wyzwania takie jak pandemia COVID, czy agresja Rosji na Ukrainie.

Wydaje się, że cele zaprezentowane przez prezydencję belgijską mają szanse na szerokie poparcie zarówno wśród państw członkowskich, jak i instytucji unijnych. Są dobrze przemyślane i ich realizacja wzmocni zarówno unijne systemy ochrony zdrowia, jak i gospodarkę europejską.

 


Kacper Olejniczak, ekspert Lewiatana

Tekst dla grudniowego wydania newslettera Brussels Headlines

Belgijska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej – czego możemy się spodziewać?
15 grudnia 2023

Belgijska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej – czego możemy się spodziewać?

fot. EC - Audiovisual Service

Rok 2024 rozpocznie się objęciem przez Belgię prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Przypada ona na kluczowy moment dla UE – w okresie wyborów do Parlamentu Europejskiego i uzgadniania nowych priorytetów politycznych unijnej wspólnoty na kolejne lata. Jakie priorytety przyjęła Belgia na czas swojego przewodnictwa?

Dn. 1 stycznia 2024 r. prezydencję w Radzie Unii Europejskiej obejmie Belgia, która będzie kierowała jej pracami do 30 czerwca 2024 r. Kraj ten będzie przewodniczyć w Radzie UE już po raz trzynasty.

Należy przypomnieć, że najważniejszym obowiązkiem kraju przewodniczącego w Radzie jest zapewnienie ciągłości prac UE poprzedniej prezydencji (Hiszpania) przed przekazaniem kolejnej prezydencji (Węgry). Głównym praktycznym zadaniem prezydencji jest nadanie impulsu pracom legislacyjnym Rady, przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości programu UE oraz zapewnieniu sprawnego przebiegu procesu legislacyjnego i dobrej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi.

Państwa członkowskie, które sprawują prezydencję po sobie, ściśle współpracują w grupach po trzy i każda z nich ustala długofalowe cele i przygotowuje wspólny program spraw, którymi Rada będzie się zajmować przez 18 miesięcy. Na podstawie tego programu każde z trzech państw opracowuje własny, bardziej szczegółowy program 6-miesięczny.

Większość działań, które są prowadzone w czasie prezydencji wynikają z kalendarza prac Unii Europejskiej, niemniej jednak państwo obejmujące przewodnictwo w Radzie UE ma możliwość definiowania priorytetów prezydencji, co umożliwia mu skoncentrowanie uwagi innych państw członkowskich na sprawach istotnych z punktu widzenia interesów kraju przewodniczącego.

Jakie priorytety zatem wyznaczyła Belgia?

Priorytety prezydencji belgijskiej

Belgia wyznaczyła sześć priorytetów na okres swojej prezydencji w Radzie UE:

  • Obrona praworządności, demokracji i jedności.

Obrona zasad demokracji, praworządności i praw podstawowych ma być istotnym elementem prac belgijskiej prezydencji. Jak wskazali Belgowie, ich celem będzie wzmocnienie pozycji obywateli i ich zaangażowania, zwłaszcza młodzieży, a także prace nad europejskim obszarem edukacji, jakością edukacji, uczeniem się przez całe życie, mobilnością i sportem.

Belgia zapowiedziała również, że będzie zaangażowana we wsparcie krajów kandydujących w ich wysiłkach na rzecz przystąpienia do Unii. Jak wskazano, kluczowe będzie też w tym kontekście przygotowanie polityki, zasobów i struktur decyzyjnych Unii pod kątem przyszłego rozszerzenia.

  • Wzmocnienie konkurencyjności Europy.

W świetle zmieniających się realiów geopolitycznych i szybkiego rozwoju nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, UE musi nadać priorytet swojej długoterminowej polityce konkurencyjności i polityce przemysłowej. Belgowie podkreślili, że UE musi zapewnić przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, równe warunki działania, umożliwiając im uczciwe konkurowanie zarówno w Europie, jak i na arenie światowej.

Prezydencja belgijska będzie działać na rzecz wzmocnienia rynku wewnętrznego i przyszłości przemysłu UE oraz będzie kontynuować prace nad dokończeniem tworzenia unii rynków kapitałowych i unii energetycznej. Szczególna uwaga ma zostać poświęcona zwiększeniu bezpieczeństwa gospodarczego, ograniczeniu szkodliwych zależności i promowaniu wiodącej pozycji technologicznej Europy w sektorach krytycznych.

  • Dążenie do zielonej i sprawiedliwej transformacji.

Prezydencja planuje umieścić transformację energetyczną i klimatyczną w centrum swoich priorytetów. Belgowie mają skupić się m.in. na wzmocnieniu unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym, a także promować zrównoważoną gospodarkę wodną.

  • Wzmocnienie programu społecznego i zdrowotnego Europy.

Opierając się na europejskim filarze praw socjalnych, prezydencja belgijska zamierza wyposażyć UE w ambitny program społeczny, a także wzmocnić dialog społeczny oraz wymiar społeczny europejskiego semestru.

Ponadto, prezydencja będzie działać na rzecz przygotowania oceny gotowości UE na wypadek kryzysu, a także wzmacniania bezpieczeństwa dostaw leków w Europie.

  • Ochrona ludzi i granic.

Prezydencja zamierza zająć się wszystkimi dossier legislacyjnymi związanymi z nowym europejskim paktem w sprawie migracji i azylu. W okresie tej prezydencji ma zostać położony nacisk na wzmocnienie europejskiej bazy technologicznej i przemysłowej sektora obronnego, w tym zbadanie możliwości opracowania strategii europejskiego przemysłu obronnego. 

  • Promocja Europy jako aktora globalnego.

System wielostronny i porządek międzynarodowy oparty na zasadach stają w obliczu coraz większych wyzwań, w tym powrotem otwartej wojny na kontynencie europejskim. Prezydencja ma kontynuować wysiłki UE mające na celu wzmocnienie jej odporności i autonomii oraz obronę jej interesów i wartości.

Czego możemy się spodziewać?

Belgia będzie przewodniczyła Radzie Unii Europejskiej tuż przed końcem obecnego cyklu instytucjonalnego, więc jej priorytetem będzie sfinalizowanie projektów legislacyjnych, które są już procedowane. Obecnie na stole negocjacyjnym jest ponad 150 propozycji, więc okres belgijskiej prezydencji będzie bardzo pracowity. Jak wskazują Belgowie, w czasie ich prezydencji odbędzie się ponad 530 nieformalnych i około 2000 formalnych spotkań (tj. spotkania przygotowawcze i nieformalne spotkania przedstawicieli krajowych w grupach roboczych Rady, a także spotkania i szczyty ministerialne aż do poziomu głów państw i przywódców rządów).

Co więcej, Belgia poprowadzi dyskusje na temat programu strategicznego UE na lata 2024–2029, który ma zostać przyjęty w czerwcu przyszłego roku. Co pięć lat unijni przywódcy uzgadniają polityczne priorytety UE, w których określają przyszłe kierunki rozwoju i działania wspólnoty. Rozpoczną się również rozmowy na temat programu reform UE, które mają wzmocnić jej zdolność do działania, zwłaszcza w kontekście jej rozszerzenia.

Europejski biznes – postulaty

W listopadzie 2023 r. prezydenci federacji pracodawców będących członkami BusinessEurope podpisali deklarację brukselską, w której zdefiniowali postulaty europejskiego biznesu. Wśród nich znalazł się apel o zmniejszenie obciążeń regulacyjnych na dobrze zintegrowanym jednolitym rynku europejskim, znalezienie równowagi pomiędzy bezpieczeństwem a wsparciem gospodarki europejskiej, a także powiązanie Zielonego Ładu z odnowioną strategią przemysłową. Z deklaracją brukselską można się zapoznać tutaj: https://lewiatan.org/deklaracja-brukselska-apel-do-unijnych-instytucji/.


Luana Żak, ekspertka Lewiatana ds. UE, Przedstawicielstwo Lewiatana w Brukseli

Tekst dla grudniowego wydania newslettera Brussels Headlines