Staż uczniowski lepiej przygotowuje do pracy – mamy programy dla branży mody
23 września 2022

Staż uczniowski lepiej przygotowuje do pracy – mamy programy dla branży mody

fot. Cam Morin / unsplash

Wypracowaliśmy modelowe programy praktycznej nauki zawodu w zakresie staży uczniowskich dla zawodów technik stylista i technik przemysłu mody. Zachęcamy do ich wykorzystania.

 

Dokumenty, które Państwu przekazujemy zostały wypracowane w projekcie realizowanym wspólnie przez Konfederację Lewiatan oraz Związek Przedsiębiorców Przemysłu Mody Lewiatan.

Elementy modeli praktycznej nauki zawodu 

W modelach praktycznej nauki zawodu w zakresie stażu uczniowskiego zawarte są:

  • treści nauczania do realizacji w ramach stażu uczniowskiego w rzeczywistych warunkach pracy, a w przypadku wariantu współpracy na linii szkoła – centrum kształcenia zawodowego – pracodawca, również treści do realizacji w centrum kształcenia zawodowego
  • rozwiązania organizacyjne w zakresie realizacji stażu uczniowskiego w rzeczywistych warunkach pracy
  • wzór umowy ucznia z pracodawcą oraz przykładowe ustalenia szkoły z pracodawcą stanowiące załącznik do umowy z uczniem
  • sposób zaangażowania nauczycieli, w tym nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz kierowników kształcenia praktycznego w organizację kształcenia praktycznego dla uczniów
  • zasady zapewniania jakości stażu uczniowskiego realizowanego u pracodawcy wraz z  narzędziem ich weryfikacji, umożliwiające monitorowanie jakości stażu przez wszystkie zaangażowane strony.

Staż uczniowski pozwala pozyskać pracowników przygotowanych

Staż uczniowski pozwala pracodawcy na pozyskanie pracowników, którzy będą najlepiej przygotowani do danego miejsca zatrudnienia. Zakres zagadnień realizowanych w czasie stażu jest ustalany z dyrektorem szkoły w uzgodnieniu z uczniem albo rodzicami niepełnoletniego ucznia. W trakcie stażu uczeń może realizować treści nauczania i nabywać umiejętności wynikające z programu nauczania zawodu lub treści spoza programu nauczania, które zwiększą jego szanse na późniejsze zatrudnienie w wyuczonym zawodzie lub u konkretnego pracodawcy, u którego odbywa staż.

Firma przyjmująca ucznia na staż ma obowiązek zapewnić uczniowi bezpieczne i higieniczne warunki odbywania stażu uczniowskiego na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Okres stażu uczniowskiego zalicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Koszty świadczenia pieniężnego wypłacanego uczniowi przyjętemu na staż uczniowski mogą zostać przez pracodawcę wliczone w koszty uzyskania przychodu, ale wynagrodzenie za staż nie jest obligatoryjne.

 Pobierz materiały i skorzystaj z nich:

Osoba do kontaktu w Konfederacji Lewiatan:
Małgorzata Lelińska
e-mail: mlelinska@lewiatan.org

Materiały zostały wypracowane w projekcie: pt.: „Modelowe programy stażu uczniowskiego w branży przemysłu mody (23)” współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Dofinansowanie projektu z Funduszy Europejskich: 576 854,46 PLN.

Biznes i zarządzanie w praktyce – konkurs dla uczniów
23 września 2022

Biznes i zarządzanie w praktyce – konkurs dla uczniów

fot. Annie Spratt / unsplash

Uczniowie poznają biznes praktycznie w konkursie Mistrzostwa Biznes i Zarządzanie. Będą ćwiczyć jako właściciele firm i decydować o ofercie, marketingu i strukturze pracowników. To już ostatnie chwile na zgłoszenia.

Konfederacja Lewiatan objęła patronat nad przedsięwzięciem, w którym uczniowie szkół średnich (przyszli właściciele, szefowie i pracownicy firm) poznają biznes od praktycznej strony i będą mogli sprawdzić się w prowadzeniu firmy, podejmowaniu biznesowych decyzji i poczuć rynkową konkurencję.

Chcąc zmienić statystyki, zgodnie z którymi 82% firm upada ze względu na niewłaściwe zarządzanie, organizatorzy stworzyli konkurs, w którym uczniowie mogą trenować biznes i zarządzanie w bezpiecznym, wirtualnym środowisku.

Etapy konkursu Mistrzostwa Biznes i Zarządzanie

Do udziału każda szkoła może zgłosić jeden zespół uczniowski. Zgłoszenia dokonuje opiekun za pomocą formularza na stronie konkursu.

Przez dwa miesiące eliminacji uczniowie wcielą się w rolę właścicieli biur podróży i będą decydować o ofercie, marketingu, zapotrzebowaniu i strukturze pracowników swoich firm oraz dążyć do maksymalizacji swojego zysku.

Revas Business Simulation Games, główny organizator konkursu, na czas trwania konkursu udostępnia wszystkim bezpłatną licencję na Branżową Symulację Biznesową „Biuro podróży”, w ramach których będzie realizowana rozgrywka. Szkoła nie ponosi żadnych kosztów. 9 najlepszych zespołów zmierzy się w finale w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W listopadzie odbędzie się finał konkursu w Warszawie.

Do konkursu można dołączyć do 27 września. Udział jest bezpłatny. Szczegółowe informacje, jak dołączyć do konkursu, harmonogram i inne dane dostępne są na stronie https://mistrzostwabiz.pl/.

Organizatorzy konkursu to REVAS, GovTech Polska, Ministerstwo Edukacji i Nauki. Konfederacja Lewiatan jest patronem konkursu. Revas jest członkiem Rady ds. EdTech w Konfederacji Lewiatan, która zajmuje się m.in. kreowaniem środowiska sprzyjającego rozwojowi nowoczesnej edukacji i skutecznego wykorzystania narzędzi cyfrowych w podnoszeniu kompetencji.

 

Mamy 10 sposobów, jak zachęcić Polaków do podnoszenia kwalifikacji
25 lipca 2022

Mamy 10 sposobów, jak zachęcić Polaków do podnoszenia kwalifikacji

Polski pracodawca woli zatrudnić nowego pracownika, niż dokształcić obecnego. Większość pracodawców nie prowadzi monitoringu potrzeb kompetencyjnych, więc nie jest w stanie przewidzieć braków kompetencji. A pracownicy nie spieszą się, by podnosić kompetencje. Lewiatan wypracował 10 rekomendacji, jak tę sytuację zmienić.

Jesteśmy w ogonie Unii Europejskiej, jeśli chodzi o kształcenie ustawiczne. Ponad 60% Polaków nie kształci się i nie chce uczestniczyć w procesie kształcenia. Nieco ponad 10% brało udział w „jakiejś” formie kształcenia i uważa to za wystarczający wkład w podnoszenie swoich kompetencji. Nadzieję dają osoby, które wprawdzie nie kształcą się, ale zgłaszają taką chęć, choć ich ewentualny udział wiązałby się z pokonaniem ograniczeń rodzinnych, czasowych bądź związanych z kosztami.

Raport Lewiatana na temat podnoszenia kwalifikacji

Z raportu przygotowanego przez Konfederację Lewiatan wynika, że w krótkim czasie zniesienie bariery kosztowej może okazać się najłatwiejszym sposobem na podniesienie aktywności edukacyjnej Polaków. Jednak na dłuższą metę nie da się uciec od problemu braku kultury zwiększania kompetencji.

Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC) pokazało, że świeżo upieczeni absolwenci pojawiający się na rynku pracy mają wysoki poziom umiejętności podstawowych, takich jak rozumowanie matematyczne czy rozumienie tekstu. Sytuacja komplikuje się w przypadku starszych dorosłych, u których poziom tych umiejętności jest znacząco niższy i zmniejsza się w kolejnych grupach wiekowych. Jednocześnie z wiekiem spada odsetek osób kształcących się, co dodatkowo pogłębia różnice w przygotowaniu do wyzwań zawodowych.

Na dokształcanie częściej decydują się kobiety, dotyczy to zarówno pracujących, jak i bezrobotnych. Chętniej szkolą się młodzi oraz aktywni zawodowo, większą chęć wykazują także osoby z wyższym wykształceniem. Najgorzej sytuacja z kształceniem wygląda w grupie starszych Polaków (55-64) oraz biernych zawodowo.

Niepokojący jest niski poziom kompetencji cyfrowych. Zjawisko to nie jest charakterystyczne wyłącznie dla Polski – według Eurostatu w 2019 roku jedna trzecia dorosłych pracujących lub poszukujących pracy w UE nie wykazywała umiejętności cyfrowych nawet na podstawowym poziomie – jednak w naszym kraju wskaźniki są na tyle wysokie, że sytuują nas pod koniec europejskiej stawki.

Przedsiębiorcy szkolą rzadko i niechętnie

Słabe wyniki na tle Unii Europejskiej osiągają również polscy przedsiębiorcy, którzy szkolą rzadko i niechętnie. W 2015 roku polskie firmy były jednymi z najrzadziej szkolących w UE. Stosunkowo nieźle sytuacja wygląda w dużych firmach (85,6% firm szkolących w Polsce w porównaniu z 95,3% w UE), grozą wieje jednak w przypadku firm małych, w których aktywność szkoleniową wykazuje 38,7% jednostek, czyli 30,6% mniej niż w UE. W branżach podlegających międzynarodowej konkurencji motywacja do szkoleń jest większa i tym samym różnice w porównaniu z innymi krajami UE są relatywnie mniejsze.

Duże firmy także chętniej monitorują potrzeby kompetencyjne. Systematycznie badanie potrzeb przeprowadza 44% dużych firm i tylko 24% mikro- i małych firm. Najczęściej dominują rozwiązania doraźne. Kiedy pojawia się luka w umiejętnościach pracowników, aż 58,5% firm zatrudniających ponad 9 pracowników rozpoczyna rekrutację i poszukuje nowego pracownika o odpowiednich kwalifikacjach, 40,1% przeprowadza wewnętrzną reorganizację pracy, a tylko 28,6% decyduje się na doszkalanie.

Potrzebny publiczny system szkoleń

Przyczyn takiego stanu rzeczy należy szukać między innymi w obawie przed tzw. efektem gapowicza, gdy jeden pracodawca płaci, a inni korzystają z już wyszkolonego pracownika. Do tego dochodzi nieświadomość prawdziwych potrzeb kompetencyjnych w firmie, brak myślenia perspektywicznego i pomijanie oceny rezultatów szkoleń, przez co trudno o realną wartość takiej inwestycji.

Sytuację mógłby rozwiązać dobrze zaprojektowany publiczny system szkoleń służących uzupełnianiu kompetencji dorosłych. Przełamałby on obecne status quo, które utrzymuje niekorzystną równowagę wzajemnej niechęci wobec kształcenia ustawicznego. Z punktu widzenia pracodawców właściwie zbudowany system powinien mieć co najmniej dziesięć kluczowych cech.

10 kluczowych cech systemu szkoleń

  1. Jednym z największych hamulców polskiej gospodarki jest brak wiedzy na temat zalet podnoszenia kwalifikacji pracowników. Potrzebne są kampanie społeczne, informacyjne i promocyjne, które na wzór tych przeprowadzanych w wielu krajach OECD, będą promować podnoszenie kwalifikacji i przedstawiać konkretne rozwiązania, z których można skorzystać.
  2. Objęcie systemem wszystkich pracodawców prywatnych umożliwi zrównanie szans na dokształcanie w miejscu pracy, a tym samym zapewni pracodawcom stabilizację kadry i możliwość konkurowania na rynku pracy.
  3. Publiczny charakter systemu nie oznacza, że dostawcami usług szkoleniowych są wyłącznie podmioty publiczne, bądź finansowanie jest tylko publiczne. Oznacza, że państwo jest gwarantem trwałości i jakości ram systemu, a system taki powinien wiązać wykonywane zadania z osiąganiem ważnych celów rozwojowych gospodarki.
  4. Niezbędny jest przepływ danych między systemami dla pracowników oraz dla bezrobotnych i biernych zawodowo. Umożliwia to efektywną alokację zasobów w gospodarce.
  5. System nie powinien ingerować w kierunki kształcenia, zostawiając podejmowanie decyzji pracodawcom, którzy najlepiej wiedzą, jakie deficyty blokują rozwój ich firmy. Przy odpowiednio określonym celu, zasadach finansowania, udzielania wsparcia oraz świadczenia usług szkoleniowych można uzyskać racjonalne finansowo decyzje.
  6. Uczestnictwo w systemie będzie atrakcyjne, jeśli nie będzie się wiązało z obciążeniami biurokratycznymi. Pracodawcom wystarczy i tak już czasochłonny proces diagnozy i analizy oferty szkoleniowej.
  7. Celem systemu powinno być uzupełnianie lub podnoszenie kompetencji w celu zwiększenia produktywności, zmniejszenia ryzyka utraty pracy czy rozwoju przedsiębiorstwa, a nie nadrabianie braków edukacji szkolnej.
  8. Gwarancją racjonalności wyboru bez mechanizmu kolejkowego lub nadmiernej biurokratyzacji jest współpłacenie, jednak nie powinno ono stanowić bariery dla firm, które obecnie nie szkolą z powodów finansowych. Dlatego warto rozważyć dwa komponenty systemu: współpłacony z gwarancją uzyskania finansowania oraz grantowy w formule konkursu z większymi obowiązkami.
  9. Ewaluacja wpisana w system daje szansę systematycznej poprawy skuteczności i efektywności kosztowej szkoleń. Pozwala zidentyfikować złe i dobre praktyki. Działa na rzecz promowania usług wysokiej jakości.
  10. Dobrze prowadzona, wspierana przez państwo platforma wymiany informacji o istniejących usługach szkoleniowych oraz ich wynikach eliminuje asymetrię informacji i eliminuje błąd koordynacji, a tym samym zapewnia pracodawcom dotarcie do pełnej i rzetelnej, zweryfikowanej oferty szkoleniowej.

Raport powstał w ramach projektu „Wzmocnienie dialogu społecznego w Polsce – model inicjowania dialogu społecznego przez stronę pracodawców”, finansowanego przez Norwegię poprzez Fundusze Norweskie 2014-2021 w ramach programu „Dialog Społeczny – Godna Praca”.

W projekcie realizowane są zadania, które wzmacniają uczestników dialogu społecznego poprzez podniesienie poziomu ich wiedzy, wypracowanie rekomendacji i  wymianę dobrych praktyk.

Fundusz Europejski dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027  – obszar kompetencyjny – pismo Lewiatana
10 czerwca 2022

Fundusz Europejski dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 – obszar kompetencyjny – pismo Lewiatana

KL/221/105/ML/2022

Pobierz
Nowoczesny sprzęt i kompetentni nauczyciele zapewnią sukces programowi „Laboratoria Przyszłości” [+MP3]
03 marca 2022

Nowoczesny sprzęt i kompetentni nauczyciele zapewnią sukces programowi „Laboratoria Przyszłości” [+MP3]

Szkoły ponadpodstawowe powinny mieć dostęp do najbardziej nowoczesnego sprzętu, ułatwiającego kształtowanie kompetencji przyszłości, w tym umiejętności krytycznego myślenia, komunikacji, kooperacji i kreatywności. Oprócz sprzętu ważne są również szkolenia nauczycieli oraz dostarczenie materiałów i konspektów do prowadzenia zajęć przy uwzględnieniu specyfiki szkół i podstawy programowej – uważa Konfederacja Lewiatan.

Posłuchaj komentarza Małgorzaty Lelińskiej:

 

Trwają właśnie konsultacje katalogu wyposażenia szkół ponadpodstawowych w ramach programu „Laboratoria Przyszłości”. Lewiatan przedstawił własne propozycje i uzupełnienia do tego programu.

– Jesteśmy przekonani, że taki program jak „Laboratoria Przyszłości” jest konieczny i wesprze szkoły w podnoszeniu jakości kształcenia. Powinien on wyznaczać szkołom cel, który zostanie  osiągnięty dzięki zakupom wyposażenia, szczególnie jeśli chodzi o jakość kształcenia i uwzględniania tematyki nowoczesnych technologii w programie nauczania. Zakup nowoczesnego wyposażenia nie powinien być jednak celem samym w sobie. Bardzo ważne są również szkolenia nauczycieli z zakresu obsługi sprzętu, przekazywania wiedzy z jego wykorzystaniem oraz dostarczenie materiałów i konspektów do prowadzenia zajęć uwzględniających specyfikę szkół i podstawę programową – mówi Małgorzata Lelińska, dyrektorka departamentu funduszy unijnych i edukacji cyfrowej Konfederacji Lewiatan.

Właściwe wykorzystanie przekazywanego sprzętu do szkół (szczególnie sprzętu IT) wiąże się z  koniecznością posiadania przez nauczycieli odpowiedniej wiedzy. Dodatkowo bardzo ważnym aspektem jest dostarczenie odpowiednich konspektów do prowadzenia przykładowych zajęć. W przeciwnym wypadku zakupiony sprzęt będzie niewykorzystywany lub wykorzystywany w niewłaściwy, niepełny sposób. Co więcej, warto zwrócić uwagę na to, że program obok możliwości zakupu nowoczesnego sprzętu powinien umożliwiać także zakup aplikacji oraz cyfrowego kontentu edukacyjnego stymulującego rozwój wybranych kompetencji przyszłości. Wprowadzanie narzędzi cyfrowych, oznacza wnoszenie do szkół także określonego systemu wartości i relacji społecznych budowanych przez te narzędzia, w tym zwiększać samodzielność uczniów, dywersyfikować źródła wiedzy.

 Program skierowany do szkół ponadpodstawowych powinien kierować się względami kluczowych kompetencji potrzebnych na rynku pracy. Na tym etapie uczniowie często kończą już naukę i podejmują zatrudnienie. Wykształcenie wykwalifikowanych kadr dla sektora usług dla biznesu wymaga dostarczenia uczniom odpowiedniej wiedzy teoretycznej, a także stworzenia im warunków do zdobywania doświadczeń możliwie najbliższych biznesowej rzeczywistości, w której operują pracodawcy.

– Uczniowie powinni mieć umiejętność holistycznego spojrzenia na biznes, rozumienia relacji pomiędzy działami czy analizy konkurencji. Dodatkowo, powinni posiadać niezbędne kompetencje, w tym przede wszystkim zdefiniowane przez pracodawców umiejętności tj. m.in. językowe, analityczne, rozwiązywanie problemów, praca w grupie, komunikacja, przedsiębiorczość, kompetencje informatyczne, w tym wyszukiwanie informacji – dodaje Małgorzata Lelińska.

 Konfederacja Lewiatan

Pobierz MP3
Program Laboratoria Przyszłości – uwagi Lewiatana
03 marca 2022

Program Laboratoria Przyszłości – uwagi Lewiatana

W związku z konsultacjami katalogu wyposażenia szkół ponadpodstawowych w ramach programu Laboratoria Przyszłości przedstawiamy uwagi oraz propozycje uzupełnień, ale także wnioski, które wynikają z wdrażania pierwszego etapu programu, skierowanego do szkół podstawowych.

KL/72/35/ML/2022

Pobierz
Staże uczniowskie w branży przemysłu mody – wykorzystaj programy praktycznej nauki zawodu
02 marca 2022

Staże uczniowskie w branży przemysłu mody – wykorzystaj programy praktycznej nauki zawodu

Zachęcamy do zapoznania się oraz włączenia w działania szkół oraz firm modelowych programów praktycznej nauki zawodu w zakresie staży uczniowskich wraz z zasadami zapewniania jakości kształcenia dla zawodów technik stylista i technik przemysłu mody.

Staż uczniowski pozwala pracodawcy na pozyskanie pracowników, którzy będą najlepiej przygotowani do danego miejsca zatrudnienia. Zakres zagadnień realizowanych w czasie stażu jest ustalany z dyrektorem szkoły w uzgodnieniu z uczniem albo rodzicami niepełnoletniego ucznia. W trakcie stażu uczeń może realizować treści nauczania i nabywać umiejętności wynikające z programu nauczania zawodu lub treści spoza programu nauczania, które zwiększą jego szanse na późniejsze zatrudnienie w wyuczonym zawodzie lub u konkretnego pracodawcy, u którego odbywa staż. Firma przyjmująca ucznia na staż ma obowiązek zapewnić uczniowi bezpieczne i higieniczne warunki odbywania stażu uczniowskiego na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Okres stażu uczniowskiego zalicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Koszty świadczenia pieniężnego wypłacanego uczniowi przyjętemu na staż uczniowski mogą zostać przez pracodawcę wliczone w koszty uzyskania przychodu, ale wynagrodzenie za staż nie jest obligatoryjne.

Dokumenty, które Państwu przekazujemy zostały wypracowane w projekcie realizowanym wspólnie przez Konfederację Lewiatan oraz Związek Przedsiębiorców Przemysłu Mody Lewiatan.

Oba modele są w wersji wstępnej, która zostanie zweryfikowana w praktyce w formie pilotażowego wdrożenia. Ostateczne wersje będą opracowane przed wakacjami, tak by można je wykorzystać w roku szkolnym 2022/2023.

W modelach praktycznej nauki zawodu w zakresie stażu uczniowskiego zawarte są:

  • treści nauczania do realizacji w ramach stażu uczniowskiego w rzeczywistych warunkach pracy, a w przypadku wariantu współpracy na linii szkoła – ckz – pracodawca, również treści do realizacji w ckz
  • rozwiązania organizacyjne w zakresie realizacji stażu uczniowskiego w rzeczywistych warunkach pracy
  • wzór umowy ucznia z pracodawcą oraz przykładowe ustalenia szkoły z pracodawcą stanowiące załącznik do umowy z uczniem
  • sposób zaangażowania nauczycieli, w tym nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz kierowników kształcenia praktycznego w organizację kształcenia praktycznego dla uczniów
  • zasady zapewniania jakości stażu uczniowskiego realizowanego u pracodawcy wraz z  narzędziem ich weryfikacji, umożliwiające monitorowanie jakości stażu przez wszystkie zaangażowane strony.

Dodatkowo przekazujemy także do wykorzystania rekomendacje dotyczące zapewniania równości szans kobiet i mężczyzn w kształceniu w zawodach branży przemysłu mody. Szkoła ma wymiar nie tylko edukacyjny. To także przestrzeń, w ramach której ma miejsca socjalizacja młodych osób oraz kształtowanie podstawowych umiejętności społecznych. Niestety, bardzo często proces kształcenia opiera się na stereotypowych przekazach, zwłaszcza w odniesieniu do płci. Przekaz ten powinien być poddany realnej krytyce i modyfikacji. W przeciwnym razie równość szans kobiet i mężczyzn w przestrzeni szkolnej będzie fikcją, a osiągnięcie pełnej równości szans kobiet i mężczyzn w obszarze życia społecznego czy gospodarczego nastąpi w odległej przyszłości.

 Pobierz materiały i skorzystaj z nich:

Zobacz, jakie doświadczenia ze stażu uczniowskiego ma jedna z firm, które brały udział w pilotażu modelu dla zawodu technik przemysłu mody i zainspiruj się:  https://drive.google.com/file/d/1Mhb4ognqbNVtfI3SxNwKJIPNa2HC02jP/view

 

Osoba do kontaktu w Konfederacji Lewiatan:
Małgorzata Lelińska
e-mail: mlelinska@lewiatan.org

Materiały zostały wypracowane w projekcie: pt.: „Modelowe programy stażu uczniowskiego w branży przemysłu mody (23)” współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

 

Opinia nt. projektu rozporządzenia dotyczącego dotacji na finansowanie studiów doktoranckich
15 listopada 2021

Opinia nt. projektu rozporządzenia dotyczącego dotacji na finansowanie studiów doktoranckich

Opinia nt. projektu Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji na finansowanie zadań związanych z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich prowadzonych w uczelniach niepublicznych
(projekt z dn. 01.12.2014r.)

Na wstępie opinii trzeba jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP „rozporządzenia są wydawane (…) na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.” Wynika z tego, że rozporządzenie musi realizować i tylko realizować upoważnienie ustawowe. Jak wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny rozporządzenie wydane na podstawie ustawy ma precyzyjnie realizować upoważnianie zachowując jego granice (zob. szerzej wyrok TK z dn. 30 września 2014r., U 4/13 i powołane tam wcześniejsze wyroki). W szczególności oznacza to, że w rozporządzeniu wykonawczym niedopuszczalne jest regulowanie zagadnień nie objętych wyraźnie upoważnieniem ani też pomijanie tych elementów, które w upoważnieniu zostały wskazane.

Poniżej przedstawiam szczegółowe uwagi w kolejności wynikającej z projektu, z uwzględnieniem powyżej przytoczonych wymagań konstytucyjnych:
Rozporządzenie nie wskazuje żadnych granic wielkości środków, które zostaną przekazane na przedmiotową dotację. Oznacza to, że minister może przeznaczyć na zadania objęte dotacją dowolną kwotę. Z rozporządzenia wynika jedynie, według jakich kryteriów kwota ta ma być dzielona. Gdyby nawet uznać dopuszczalność określenia przez ministra maksymalnej wysokości dotacji na jednego uczestnika studiów doktoranckich to w pełni zasadne byłoby również określenie minimalnej dotacji jednostkowej. Dałaby to uczelniom niepublicznych szanse na podjęcie ekonomicznie bezpiecznej dla danej uczelni decyzji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z art. 195 ust. 8a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w przypadku, gdy uczelnia niepubliczna otrzymuje dotacje na finansowanie zadań związanych z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich musi kształcić na tych studiach bezpłatnie. W konsekwencji wysokość dotacji winna pokrywać koszty takiego kształcenia. Wynika to również z faktu, iż dotacja jest przyznawana 9zgodnie z art. 94b ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym na finansowanie, a nie na dofinansowanie kształcenia. Wydaje się więc, że z tego powodu można również zarzucić projektowi niezgodność z ustawą, a gdyby otrzymana dotacja nie pokrywała obiektywnie uzasadnionych kosztów kształcenia, porównywalnych z kształceniem przez inne jednostki w tej samej dyscyplinie, to będzie to podstawa do żądania podwyższenia dotacji.

1) § 3 – przewiduje, że dane niezbędne do ustalenia wysokości dotacji na dany rok budżetowy dotyczące liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz stanu niewykorzystanych na koniec roku środków z dotacji są przekazywane przez uczelnie. Nie wiadomo, jaki będzie skutek nieprzekazania danych. Wydaje się, że nieotrzymanie dotacji. Tymczasem art. 95 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie uprawnia ministra do określenia dodatkowych warunków otrzymania dotacji, a przekazanie informacji takim warunkiem w istocie będzie. Minister ma jedynie określić sposób podziału dotacji i tryb jej przekazywania. Oznacza to, że zgodnie z przywołaną wyżej regulacją konstytucyjną wprowadzanie jakichkolwiek warunków dodatkowych, od których uzależnione byłoby otrzymanie dotacji przez uczelnię niepubliczną, jest niedopuszczalne. I nie zmienia tego ewentualne stwierdzenie, że zakres upoważnienia ustawowego jest, zdaniem ministra wykonującego upoważnienie, zbyt wąski lub niekompletny.

2) § 4 ust. 1 – nie wiadomo na jakiej podstawie minister wyłączył uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy są zatrudnieni w uczelni. W art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika jasno, że należy brać pod uwagę „liczbę uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich”. Nie wzięcie pod uwagę jakiejkolwiek osoby, która takim uczestnikiem jest narusza upoważnienie ustawowe. Po wtóre, w tym przepisie (ani w innych zawartych w projekcie), nie wskazano jaki wpływ na kwotę dotacji będą miały poszczególne kryteria. Tymczasem jedną z dwóch kwestii, która ma być uregulowana w rozporządzeniu wykonawczym jest „sposób podziału dotacji”. Oznacza to, że w istocie w tym zakresie upoważnienie ustawowe nie zostało wykonane. Minister pozostawia sobie bowiem praktycznie całkowitą swobodę w podziale środków.

3) § 4 ust. 3 – stanowi kolejny przykład przekroczenia upoważnienia ustawowego. Minister nie został bowiem uprawniony do określania maksymalnej kwoty dotacji.

4) § 5 ust. 1 – nakłada na uczelnie niepubliczne, z naruszeniem upoważnienia ustawowego, kolejny obowiązek informacyjny bez podstawy ustawowej i bez wskazania konsekwencji jego niewykonania (choć z ust. 2 wynika pośrednio, że brak informacji będzie skutkował nieprzekazaniem dotacji). Chodzi mianowicie o potwierdzenie kształcenia uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ze środków dotacji. Projektowany przepis określa termin przekazania informacji nie wskazując, na jaki dzień należy ustalić stan uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Dodać też trzeba, że w innych rozporządzeniach dotyczących przyznawania dotacji, w szczególności dotacji obejmującej środki na kształcenie uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w uczelniach publicznych, takiego warunku nie ma. Jest to więc również ewidentny przykład nierównego traktowania uczelni w zakresie przyznawania dotacji na realizację tego samego zadania. Nie wiadomo oczywiście czym uczelnie niepubliczne „zasłużyły sobie na takie wyróżnienie”.

Wskazane błędy uzasadniają wniosek, iż opiniowany projekt wymaga gruntownej poprawy, która winna uwzględniać z jednej strony wymagania stawiane rozporządzeniom wykonawczym przez przepisy Konstytucji RP, a z drugiej treść upoważnienia ustawowego.

 

Opinię przygotował: dr Andrzej Kiebała, adiunkt w Katedrze Prawa Administracyjnego Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, adwokat

 

Konfederacja Lewiatan

Opinia ws. udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich
13 listopada 2021

Opinia ws. udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich

W odpowiedzi na pismo numer DBF.WMP.1201.3.2014GW z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie konsultacji projektu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich Konfederacja Lewiatan przesyła następujące uwagi.

1)    Popieramy poszerzenie możliwości uzyskiwania pożyczek i kredytów o doktorantów studiujących w innych jednostkach, niż jednostki uczelni.

2)    Odnośnie ustalenia wysokości raty pożyczek i kredytów proponujemy zmianę polegającą na wprowadzeniu innej niż miesięczna częstotliwości wypłaty rat kredytu przy jednoczesnym kumulowaniu ich wysokości. Propozycja polegałaby na następujących zmianach:

a)         W § 9 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Rata pożyczki lub kredytu jest przekazywana na rachunek bankowy wskazany przez kredytobiorcę.”

b)         § 15 i 20 otrzymują brzmienia:

„§15. Bank Gospodarstwa Krajowego lub bank kredytujący są zobowiązane do powiadomienia kredytobiorcy o wysokości raty spłaty pożyczki lub kredytu, wynikającej z kwoty wypłaconej pożyczki lub kredytu oraz liczby rat spłaty.”

„§20. 1.Wysokość raty pożyczki lub kredytu, w tym raty kredytu poręczanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego, w roku akademickim 2014/2015 wynosi:

1)         600 zł w przypadku miesięcznej częstotliwości wypłat rat;

2)         3000 zł w przypadku 5-miesięcznej częstotliwości wypłat rat;

3)         6000 zł w przypadku 10-miesięcznej częstotliwości wypłat rat.

2. Wypłaty rat pożyczki lub kredytu, w tym kredytu poręczanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego, w przypadku częstotliwości wypłat mniejszej niż miesięczna, mogą być realizowane w ostatnim miesiącu okresu jakiego dotyczy rata.”

Wnioskowana zmiana wynika z konsultacji ze studentami zrzeszonymi w Forum Młodych Konfederacji Lewiatan. Jej celem jest zwiększenie atrakcyjności tego narzędzia oraz kształtowanie postaw oszczędności, cierpliwości rozumianej jako umiejętności odroczenia korzyści i planowania poprzez aktywne zarządzanie strumieniem pieniądza w czasie.

Jedną z głównych wad oferowanego w ramach pożyczki lub kredytu wyparcia, jest wysokość miesięcznej transzy. Zgodnie z §20 rozporządzenia z 18 maja 2010 wynosi ona 600 zł miesięcznie płatne przez 10 miesięcy w ciągu roku. Ta kwota z jednej strony pozwala na opłacenie pokoju lub wydatków związanych z codziennym życiem, jak jedzenie, czy rozrywka, a z drugiej nie pozwala aktywnie zarządzać większymi zasobami finansowymi. Przykład: osoba studiująca chce zacząć kurs językowy, komputerowy czy fotograficzny. Ceny takich kursów wahają się w granicach do ok. 1000 zł. Student musi w tym celu oszczędzić 600 z jednego miesiąca i 400 z drugiego, co w praktyce życia codziennego studenta jest bardzo trudne. Zgodnie z obecnym brzmieniem rozporządzenia student nie ma możliwości negocjowania z bankiem wielkości wypłacanych transz. A taka możliwość dałaby mu szanse sfinansowania zakupów, które przewyższają kwotę 600 zł.

Proponowane przez nas zmiany mają umożliwić wypłatę większych transz bez dodatkowego kosztu ze strony banku. Służyć ma temu §20 ust. 2., w którym proponuje się, aby wypłaty następowały w ostatnim miesiącu jakiego dotyczy rata. Czyli w przypadku raty wypłacanej co 5 miesięcy, pierwsza wypłata następowałaby w 4 miesiącu od podpisania umowy. Dzięki temu osoby zainteresowane uzyskaniem większej kwoty na kurs, szkolenie, czy zakup narzędzi do pracy naukowej albo pierwszej działalności gospodarczej mogłyby skorzystać także z kredytu studenckiego, świadomie planując przyszłe wpływy. Dodatkowo kwestia odroczenia płatności w czasie uczy zarządzania płynnością finansów osobistych i kształtuje miękkie postawy: cierpliwość i umiejętności oszczędzania.

Wysokość proponowanych rat została wyznaczona tak, by możliwy był do zachowania obecny harmonogram wypłat, który przewiduje dwumiesięczną przerwę wakacyjną. W praktyce oznacza to, że raty wypłacane są przez 10 miesięcy z wyjątkiem lipca i sierpnia. Dzięki temu student może zaplanować sobie kluczowe wydatki na początku każdego semestru, albo roku akademickiego.

 

Konfederacja Lewiatan